apicius de re coquinaria liber u de re coquinaria liber quintus m gauii apicii liber u ospreon i pultes pultes iulianae sic coquuntur alicam purgatam infundis coques facies ut ferueat cum ferbuerit oleum mittis cum spissauerit lias diligenter adicies cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad isicia liatae cum cerebellis teres et in caccabum mittis teres piper ligusticum feniculi semen suffundis liquamen et uinum modice mittis in caccabum supra cerebella et pulpam ubi satis ferbuerit cum iure misces ex hoc paulatim alicam condies et ad trullam permisces et lias ut quasi sucus uideatur pultes cum iure oenococti pultes oenococti iure condies copadia similam siue alicam coctam hoc iure condies et cum copadiis porcinis adponis oenococti iure conditis pultes tractogalatae lactis sextarium et aquae modicum mittes in caccabo nouo et lento igni ferueat tres orbiculos tractae siccas et confringis et partibus in lac summittis ne uratur aquam miscendo agitabis cum cocta fuerit ut est super ignem mittis melle ex musteis cum lacte similiter facies salem et oleum minus mittis pultes alicam purgatam infundis coques cum ferbuerit oleum mittis cum spissauerit adicies cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad isicia liatae cum cerebellis teres et in caccabum mittes teres piper ligusticum feniculi semen suffundis liquamen et meri modicum et mittis in caccabum supra cerebella et pulpam ubi satis ferbuerit cum iure misces ex hoc paulatim alicam condies et lias ut quasi sucus uideatur ii lenticula lenticula ex sphondylis accipies caccabum mundum adicies in mortarium piper cuminum semen coriandri mentam rutam puleium fricabis suffundis acetum adicies mel liquamen et defritum aceto temperabis reexinanies in caccabo sphondylos elixatos teres et mittis ut ferueant cum bene ferbuerint obligas adicies in boletari oleum uiridem lenticulam de castaneis accipies caccabum nouum et castaneas purgatas diligenter mittis adicies aquam et nitrum modice facies ut coquatur cum coquitur mittis in mortario piper cuminum semen coriandri mentam rutam laseris radicem puleium fricabis suffundis acetum mel liquamen aceto temperabis et super castaneas coctas refundis adicies oleum facies ut ferueat cum bene ferbuerit tudiclabis gustas si quid deest addes cum in boletar miseris addes oleum uiridem aliter lenticulam coquis cum despumauerit porrum et coriandrum uiridem supermittis teres coriandri semen puleium laseris radicem mentam et rutam suffundis acetum adicies melle liquamine aceto defrito temperabis adicies oleum agitabis si quid opus fuerit mittis amulo obligas insuper oleum uiridem mittis piper aspargis et inferes iii pisa pisum coques cum despumauerit porrum coriandrum et cuminum supra mittis teres piper ligusticum careum anethum ocimum uiridem suffundis liquamen uino et liquamine temperabis facies ut ferueat cum ferbuerit agitabis si quid defuerit mittis et inferes pisam farsilem coques cui oleum mittis accipies abdomen et mittis in caccabum liquamen et porrum capitatum coriandrum uiridem imponis ut coquatur isicia minuta facies quadrata et coques simul turdos uel aucellas uel de pullo conciso et cerebella prope cocta cum iuscello coques lucanicas assas petasonem elixas porros ex aqua coques nucleorum heminam frigis teres piper ligusticum origanum gingiber ius abdominis fundis lias angularem accipies qui uersari potest et omentis tegis oleo perfundis deinde nucleos aspargis et supra pisam mittis ut tegas fundum angularis et sic componis supra petasonis pulpas porros lucanicas concisas iterum pisam supermittis item alternis aptabis obsonia quousque impleatur angularis nouissime pisam mittis ut intus omnia contineat coques in furno uel lento igni imponis ut ducat ad se deorsum oua dura facies uitella eicies in mortario mittis cum pipere albo nucleis melle uino candido et liquamine modico teres et mittis in uas ut ferueat cum ferbuerit pisam mittis in lancem et hoc iure perfundis hoc ius candidum appellatur pisum indicum pisum coques cum despumauerit porrum et coriandrum concidis et mittis in caccabum ut ferueat et accipies sepias minutas sic quomodo sunt cum atramento suo ut simul coquantur adicies oleum liquamen et uinum fasciculum porri et coriandri facies ut coquantur cum coctum fuerit teres piper ligusticum origanum carei modicum suffundis ius de suo sibi uino et passo temperabis sepias minutatim concidis et in pisum mittis piper asparges et inferes pisum coques agitabis et mittis in frigidam cum refrigerauerit deinde agitabis concidis cepam minutatim et albamentum oui oleo et sale condies aceti modicum adicies in boletari uitellum oui cocti colas insuper oleum uiridem mittis et inferes pisam uitellianam siue fabam pisam coques lias teres piper ligusticum gingiber et super condimenta mittis uitella ouorum quae dura coxeris mellis uncias iii liquamen uinum et acetum haec omnia mittis in caccabum et condimenta quae triuisti adiecto oleo ponis ut ferueat condies pisam lias si aspera fuerit melle mittis et inferes aliter pisa siue faba ubi despumauerit teres mel liquamen caroenum cuminum rutam apii semen oleum et uinum udiclabis cum pipere trito et cum isiciis inferes aliter pisam siue fabam despumatam subtrito lasare parthico liquamen et caroeno condies oleum modice superfundis et inferes pisam adulteram uersatilem coques pisam cerebella uel aucellas uel turdos exossatos a pectore lucanicas iecinera gizeria pullorum in caccabum mittis liquamen oleum fasciculos porri capitati coriandrum uiridem concidis et cum cerebellis coques teres piper ligusticum et liquamen pisam siue fabam uitellianam pisam siue fabam coques cum despumauerit mittis porrum coriandrum et flores maluarum dum coquitur teres piper ligusticum origanum feniculi semen suffundis liquamen et uinum mittis in caccabum adicies oleum cum ferbuerit agitas oleum uiridem insuper mittis et inferes iu conchicla cum faba coques teres piper ligusticum cuminum coriandrum uiridem suffundis liquamen uinum et liquamen in ea temperabis mittis in caccabum adicies oleum lento igni ferueat et inferes conchiclam apicianam accipies cumanam mundam ubi coques pisum cui mittis lucanicas concisas isiciola porcina pulpas petasonem teres piper ligusticum origanum anethum cepam siccam coriandrum uiridem suffundis liquamen uino et liquamine temperabis mittis in cumanam cui adicies oleum pungis ubique ut combibat oleum igni lento coques ita ut ferueat et inferes conchiclam de pisa simplici pisam coques cum despumauerit fasciculum porri et coriandri mittis dum coquitur teres piper ligusticum origanum fasciculum suffundis ius de suo sibi fricabis liquamine temperabis mittis super adicies oleum et lento igni ferueat et inferes conchicla commodiana pisam coques cum despumauerit teres piper ligusticum anethum cepam siccam suffundis liquamen uino et liquamine temperabis mittis in caccabum ut combibat deinde oua iu solues in sextarium pisae mittis agitas mittis in cumanam ad ignem ponis ut ducat et inferes aliter conchiclam sic facies concidis pullum minutatim liquamine oleo et uino ferueat concidis cepam coriandrum minutum cerebella eneruas mittes in eundem pullum cum coctus fuerit leuas et exossas concides minutatim cepam et coriandrum colas ibi pisam coctam non conditam accipies conchiclarem pro modo componis uarie deinde teres piper cuminum suffundis ius de suo sibi item in mortario oua duo dissolues temperas ius de suo sibi suffundis pisae integrae elixae uel nucleis adornabis et lento igni feruere facies et inferes aliter conchicla conchiclatus pullus uel porcellus exossas pullum a pectore femora eius iungis in porrectum surculo alligas et impensam paras et farcies alternis pisam lotam cerebella lucanicas et cetera teres piper ligusticum origanum et gingiber liquamen suffundis passo et uino temperabis facies ut ferueat et cum ferbuerit mittis modice et impensam cum condieris alternis in pullo componis omento tegis et in operculo deponis et in furnum mittis ut coquantur paulatim et inferes u tisanam et alicam alicam uel sucum tisanae sic facies tisanam uel alicam lauando fricas quam ante diem infundis imponis supra ignem cum bullierit mittis olei satis et anethi modicum fasciculum cepam siccam satureiam et coloefium ut ibi coquantur propter sucum mittis coriandrum uiridem et salem simul tritum et facies ut ferueat cum bene ferbuerit tollis fasciculum et transferes in alterum caccabum tisanam sic ne fundum tangat propter combusturam lias bene et colas in caccabo super acronem coloefium teres piper ligusticum pulei aridi modicum cuminum silfi frictum suffundis mel acetum defritum liquamen refundis in caccabum super coloefium acronem ut bene tegatur facies ut ferueat super ignem lentum aliter tisanam infundis cicer lenticulam pisam defricas tisanam et cum leguminibus elixas ubi bene bullierit olei satis mittis et super uiridia concidis porrum coriandrum anethum feniculum betam maluam coliculum mollem haec uiridia minuta concisa in caccabum mittis coliculos elixas et teres feniculi semen satis origanum silfi ligusticum postquam triueris liquamine temperas et super legumina refundis agitas coliculorum minutas super concidis ui fabaciae uirides et baianae fabaciae uirides ex liquamine oleo coriandro uiridi cumino et porro conciso coctae inferuntur aliter fabaciae frictae ex liquamine inferuntur aliter fabaciae ex sinapi trito melle nucleis ruta cumino et aceto inferuntur baianas elixas minutatim concidis ruta apio uiridi porro aceto oleo liquamine caroeno uel passo modico inferes uii faenum graecum faenum graecum ex liquamine oleo et uino uiii faseoli et cicer faseoli uirides et cicer ex sale cumino oleo et mero modico inferuntur aliter faseolus siue cicer frictos ex oenogaro et pipere gustabis et elixati sumpto semine cum ouis in patella feniculo uiridi piper et liquamine et caroeno modico pro salso inferuntur uel simpliciter ut solet apicius the miscellany the latin library the classics page apicius de re coquinaria liber ii de re coquinaria liber secundus m gauii apicii liber ii sarcoptes i isicia isicia marina isicia fiunt marina de cammaris et astacis de lolligine de sepia de locusta isicium condies pipere ligustico cumino laseris radice isicia de lolligine sublatis crinibus in fulmento tundes sicuti adsolet pulpa et in mortario et in liquamine diligenter fricatur et exinde isicia plassantur isicia de scillis uel de cammaris amplis cammari uel scillae de testa sua eximuntur et in mortario teruntur cum piper et liquamine optimo pulpae isicia plassantur omentata ita fiunt assas iecur porcinum et eum eneruas ante tamen teres piper rutam liquamen et sic superinmittis iecur et teres et misces sicut pulpa omentata et singula inuoluuntur folia lauri et ad fumum suspenduntur quamdiu uoles cum manducare uolueris tolles de fumum et denuo assas iscium adicies in mortarium piper ligusticum origanum fricabis suffundes liquamen adicies cerebella cocta teres diligenter ne astulas habeat adicies oua quinque et dissolues diligenter ut unum corpus efficias liquamine temperas et in patella aenea exinanies coques cum coctum fuerit uersas in tabula munda tessellas concides adicies in mortarium piper ligusticum origanum fricabis in se commmisces mittes in caccabum facies ut ferueat cum ferbuerit tractum confringes obligas coagitabis et exinanies in boletari piper asperges et appones isicia ex sfondilis elixatos sfondilos contere et neruos eorum eximes deide cum eis alicam elixatam oua conteres piper liquamen isicia ex his facies cum nucleis et pipere in omento assabis oenogaro profundes et pro esiciis inferes isicia omentata pulpam concisam teres cum medulla siliginei in uino infusi piper liquamen si uelis et bacam mirteam extenteratam simul conteres pusilla esicia formabis intus nucleis et pipere positis inuoluta omento subassabis cum careno ii hydrogarum et apothermum et amulatum isicia plena accipies adipes fasiani recentes praeduras et facis ex eo tessellas cum pipere liquamine careno in isicio includes ex idrogaro coques et inferes hidrogarata esicia sic facies teres piper ligusticum piretrum minimum suffundes liquamen temperas aquam cisterninam dum inducet exaninies in caccabo et cum isicia ad uaporem ignis pones et caleat et sic sorbendum inferes in isiciato pullo olei floris lib i liquaminis quartarium piperis semunciam aliter de pullo piperis grana xxxi conteres mittis liquaminis optimi calicem carenis tantundem aquae undecim mittis et ad uaporem ignis pones isicium simplex ad unum liquaminis acetabulum aquae septem mittes modicum apii uiridis triti piperis cocleare isiciola incoques et sic ad uentrem soluendum dabis idrogaro feces conditi addes isicia sic facies isicia de pauo primum locum habent ita si fricta fuerint ut callum uincant item secundum locum habent de fasianis tem tertium locum habent de cunicuis tiem quartum locum habent de pullis item quintum locum habent de porcello tenero isiciam amulata a balneo sic facies teres piper ligusticum origanum modicum silfi gingiber minimum mellis modicum liquamine termperabis misces adicies super esicia facies ut ferueat cum bene bolluerit amulo obligas spisso et sorbendum feres amulum aliter piper teres pridie infusum cui subinde liquamen suffundes ita ut bene tritum ac lutulentum facias piperatum cui defritum admisces quod fir de cotoniis quod sole torrente in mellis substantiam cogitur quod si non fuerit uel caricarum defritum mittes quod romani colorem uocant ac deineps amulum infusum adicies uel orizae sucum et lento igni feruere facias amulatum aliter ossucla de pullis exbrommas deinde mittis in caccaburn porros anetum salem cum cocta fuerint addes piper apii semen deide oridiam infusam teres addes liquamen et passum uel defritum omnia misces et cum esiciis inferes apothermum sic facies alicam elixa cum nucleis et amigdalis depilatis et in aqua infusis et lotis ex creta argentaria ut ad candorem pariter perducantur cui ammiscebis uuam passam carenum uel passum desuper piper confractum asparges et in boletari inferes iii uuluulae botelli uuluulae isiciatae sic fiunt piper tritum et cuminum capita porrorum breuia duo ad molle purgata rutam liquamen admiscentur pulpae bene tunsae et fricaltae denuo cum ipso subtrito ita ut commisceri possit mittas piperis grana et nucleos et calcabis in materia bene lota et sic conquuntur ex aqua oleo liquamine fasciculo porrorum et aneto botellum sic facies sex oui uitellis coctis nucleis pineis concisis caepam porrum concisum ius crudum misces piper minutum et sic intestinum farcies adicies liquamen et uinum et sic coques iu lucanicae lucanicas similiter ut supra scriptum est lucanicarum confectio teritur piper cuminum satureia ruta petroselinum condimentum bacae lauri liquamen et admiscetur pulpa bene tunsa ita ut denuo bene cum ipso subtrito fricetur cum liquamine admixto pipere integro et abundanti pinguedine et nucleis inicies in intestinum perquam tenuatim perductum et sic ad fumum suspenditur u farcimina oua et cerebella teres nucleos pineos piper liquamen laser modicum et his intestinum implebis elixas postea assas et inferes aliter coctam alicam et tritam cum pulpa concisa et trita una cum piper et liquamine et nucleis farcies intestinum et elixabis deide cum sale assabis et cum senapi inferes uel sic concisum in disco aliter alicam purgas et cum liquamine intestini et albamine porri concisi minutatim simul elixas elixato tolles pinguedinem concides et copadia pulpae in se omnia commisces teres piper ligusticum oua tria haec omnia in mortario permiscer cum nucleis et piper integro liquamen suffundes intestina imples elixas et subassas uel elixa tamtum appones aliter circellos isiciatos reples intestinum inpensam esicii et circellum facies rotundum fumas cum miniauerit subassas exornas oenogaruo fasiani profundas sed cuminum addes apicius the miscellany the latin library the classics page apicius de re coquinaria liber i de re coquinaria liber primus m gauii apicii liber i epimeles i conditum paradoxum conditi paradoxi compositio mellis p xu in aeneum uas mittuntur praemissis uini sextariis duobus ut in coctura mellis uinum decoquas quod igni lento et aridis lignis calefactum commotum ferula dum coquitur si efferuere coeperit uini rore conpescitur praeter quod subtracto igni in se redit cum perfrixerit rursus accenditur hoc secundo ac tertio fiet ac tum demum remotum a foco postridie despumatur tum mittis piperis uncias quattor iam triti masticis scripulos iii folii et croci dragmae singulae datilorum ossibus torridis quinque isdemque dactilis uino mollitis intercedente prius suffusione uini de suo modo ac numero ut tritura lenis habeatur his omnibus paratis supermittis uini lenis sextaria xuiii carbones perfecto aderunt conditum melizomum perpetuum quod subministratur per uiam peregrinanti piper tritum cum melle despumto in cupellam mittis conditi loco et ad momentum quantum sit bibendum tantum aut mellis proferas aut uini misceas sed si uas erit nonnihil uini melizomo mittas adiciendum propter mellis exitum solutiorem ii absinthium romanum absinthium romanum sic facies conditi camerini praeceptis utique pro absinthio cessante in cuius uicem absinthi pontici purgati terendique unciam thebaicam dabis masticis folii scripulos iii uini eius modi sextarios xuiii carbones amaritudo non exigit iii rosatum et uiolacium rosatum sic facies folias rosarum albo sublato lino inseris ut sutilis facias et uino quam plurimas infundes ut septem diebus in uino sint post septem dies rosam de uino tollis et alias sutiles recentes similiter mittis ut per dies septem in uino requiescant et rosam eximis similiter et tertio facies et rosam eximis et uinum colas et cum ad bibendum uoles uti addito melle rosatum conficies sane custodito ut rosam a rore siccam et optimam mittas similiter ut supra et de uiola uiolacium facies et eodem modo melle temperabis rosatum sine rosa sic facies folia citri uiridia in sportella palmea in dolium musti mittes antequam ferueat et post quadraginta dies exime cum necesse fuerit mel addes et pro rosto utere iu oleum liburnium sic facies in oleo spano mittes hellenium et cyperi et folia lauri non uetusta tunsa omnia et cribellata ad leuissimum puluerem redacta et sales frictos et tritos et per triduum uel plus promisce diligenter post haec aliquanto tempore patere requiescere et liburnicum omnes putabunt u uinum ex atro candidum facies lomentum ex faba factum uel ouorum trium alborem in lagonam mittis et diutissime agitas alia die erit candidum et cineres uitis albae idem faciunt ui de liquamine emendando liquamen si odorem malum fecerit ual inan inuersum fumiga lauro et cupresso et in hoc liquamen infunde ante uentilatum si salsum fuerit mellis sextarium mittis et moues picas et emendasti sed et msutum recens idem praestat uii ut carnes sine sale quouis tempore recentes sint ut carnes sine sale quouis tempore recentes sint carnes recentes quales uolueris melle tegantur sed uas pendeat et quando uolueris utere hoe hieme melius fit aestate paucis diebus durabit et in carne cocta itidem facies callum porcinum uel bubulum et ungellae coctae ut diu durent in senapi ex aceto sale melle facta mittis ut tegantur et quando uolueris utere miraberis uiii ut carnem salsam dulcem facias carnem salsam dulcem facies si prius in lacte coquas et postea in aquam ix pisces fricti ut diu durent ut pisces fricti diu durent eodem momento quo friguntur et leuantur ab aceto calido perfunduntur ostrea ut diu durent lauas ab aceto aut ex aceto uasculum picitum laua et ostrea compone x ut uncia laseris toto tempore durent laser in spatiosum doliolum uitreum mittis et nucleos pineos et puta uiginti cumque utendum fuerit lasere nucleos contere et in cibis miraberis sapores et tantum numero nucleorum doliolo reserentur xi ut dulcia de melle diu durent ut dulcia de melle diu durent accipies quod graeci dicunt cnecon et facies farinam et admisces cum melle eo tempore quo dulcia facturus es ut mel malum bonum facias me malum bonum facies ad uendendum unam partem mali et duas boni si simul miscueris mel corruptum ut probes inlunium infundes in melle et incende si incorruptum est lucet xii uuae ut diu seruentur uuae ut diu seruentur accipies uuas de uite inlaesas et aquam pluuialem ad tertias decoques et mittis in uas in quo et uuas mittis uas picari et gipsari facies et in locum frigidum ubi soli accesusum non habet reponi facies et quando uolueris uuas uirides inuenies et ipsam aquam pro hydromelli aegris dabis et si in ordeo obruas inlaesas inuenies ut mala et mala granata diu durent in calidam feruentem merge et statim leua et suspende ut mala cidonia diu seruentur eligis mala sine uitio cum ramulis et foliis et condes in uas et suffundes mel et defritum et diu seruabis ficum recentem mala pruna pira cerasia ut diu serues omnia cum peciolis diligenter legito et in melle ponito ne se contingant citria ut diu durent in uas citrium mitte gipsa suspende mora ut diu durent ex moris sucum facito et cum sapa misce et in uitrio uase cum mora mitte custodies multo tempore olera ut diu seruentur olera electa no satis matura in uas picitum repone rapae ut diu seruentur ante accuratas et compositas asperges mirtae bacis cum melle et aceto aliter senapi tempera melle aceto sale et super compositas rapas infundes tubera ut diu seruentur tubera quae aquae non uexauerint componis in uas alternis alternis scobem siccam mittis et gipsas et loco frigido pones duracina persica ut diu durent eligitio optima et mitte in muriam postera die exime et spongiabis diligenter et collocabis in uas fundes salem acetum satureiam xiii sales conditos ad multa sales conditos ad digestionem ad uentrem mouendum et omnes morbos et pestilentiam et omnia frigora prohibent generari sunt autem et suauissimi ultra quam speras sales communes frictos lib i sales ammonicos frictos lib ii piperis albi uncias iii gingiber unc ii ammeos unc i semis timi unc i semis apii seminis unc i semis si apii semem mittere nolueris petroselini mittis unc iii origani unc iii erucae semen unc i semis piperis nigri unc iii croci unc i ysopi cretici unc ii folium unc ii petroselinum unc ii aneti unc ii xiu oliuas uirides seruare ut quouis tempore oelum facias oliuas de arbore sublatas in illud mittis et erunt tales quouis tempore quasi mox de arbore demptae de quibus si uolueris oleum uiridem facies xu cuminatum in ostrea et conchiclis cuminatum in ostrea et conchicla piper ligusticum petroselinum mentam siccam folium malabatrum cuminum plusculum mel acetum et liquamen aliter piper ligusticum petrosilenum mentan siccam cuminum plusculum mel acetum liquamen xui laseratum laseratum laser cyrenaicum uel parthicum tepida dissoluis cum aceto liquamine temperatum uel piper petroselinum mentam siccam laseris radicem mel acetum liquamen aliter piper careum anethum petroselinum mentam siccam silfi folium malabatrum ispicam indicam costum modicum mel acetum liquamen xuii oenogarum in tubera oenogarum in tubera piper ligusticum coriandrum rutam liquamen mel uinum et oleum modice aliter timum satureiam piper ligusticum mel uinum liquamen et oleum xuiii oxyporium cumini unc ii zingiberis unc i rutae uiridis unc i nitri scripulos ui dactilorum pinguium scripulos xii piperis unc i mellis unc ix cuminum uel ethiopicum aut siriacum aut libicum aceto infundes sicca et sic tundes postea melle comprehendis cum necesse fuerit oxygaro uteris xix ypotrimma piper ligusticum mentam aridam nucleos pineos uuam passam cariotam caseum dulcem mel acetum liquamen oleum uinum defritum aut carenum xx oxygarum digestible oxygarum digestibilem piperis semunciam silis gallici scripulos ii cardamomi scripulos ui cumini scripulos ui folii scripulum i mentae siccae scripulos ui tunsa cribrataque melle colligis cum opus fuerit liquamen et acetum addis aliter piperis unc i petroselini carei ligustici uncias singulas melle colliguntur cum opus fuerit liquamen et acetum addes xxi moretaria mentam rutam coriandrum feniculum omnia uiridia ligusticum piper mel liquamen si opus fuerit acetum addes apicius the miscellany the latin library the classics page apicius de re coquinaria liber iu de re coquinaria liber quartus m gauii apicii liber iu pandecter i sala cattabia sala cattabia piper mentam apium puleium aridum caseum nucleos pineos mel acetum liquamen ouorum uitella aquam recentem panem ex posca maceratum exprimes caseum bubulum cucumeres in caccabulo compones interpositis nucleis mittes concisi capparisminuti iocusculis gallinarum ius profundes super frigidam collocabis et sic apones aliter sala cattabia apiciana adicies in mortario apii semen puleium aridum mentam aridam gingiber coriandrum uiridem uuam passam enucleatam mel acetum oleum et uinum conteres adicies in caccabulo panis picentini frusta interpones pulpas pulli glandulas haedinas caseum uestinum nucleos pinos cucumeres cepas aridas minute concisas ius supra perfundes insuper niuem sub hora asparges et inferes aliter sala cattabia panem alexandrinum excauabis in posca macerabas adicies in mortarium piper mel mentam alium coriandrum uiridem caseum bubulum sale conditum aquam oleum insuper niuem et inferes ii patinae piscium olerum pomorum patina cotidiana cerebella elixata teres cum piper cuminum laser cum liquamine careno lacte et ouis ad ignem lenem uel ad aquam calidam coques aliter patina uersatilis nucleos nuces fractas torres eas et teres cum melle pipere liquamine lacte et ouis olei modicum aliter patina tyrsum lactucae teres cum pipere liquamine caneo aqua oleo coques ouis obligabis piper asparges et inferes aliter patina fusilis accipies olisatra purgas lauas coques refrigerabis restringues accipies cerebella iu eneruabis coques adicies in mortario piper scripulos ui suffundes liquamen fricabis postea adicies cerebela fricabis iterum adicies olisatra et simul conteres postea franges oua uiii adicias ciatum liquaminis uini ciatum passi ciatum contrita simul temperabis patinam perungues impones in termospodio postea quod coctum fuerit piper asparges et inferes aliter patina de asparagis frigida accipies asparagos purgatos in moratrio fricabis aqua suffundes perfricabis per colum colabis et mittes ficetulas curatas teres in mortario piperis scripulos sex adicies liquamen fricabis uini ciatum i passi ciatum i mittes in caccabus olei uncias iii illic ferueant perungues patina in ea oua ui cum oenogaro misces cum suco asparagi impones cineri calido mittes inpensam supra scriptam tunc ficetulas compones coques piper asparges et inferes aliter patina de asparagis adicies in mortario asparagorum praecisuras quae proiciuntur teres suffundes uinum colas teres piper ligusticum coriandrum uiridem satureiam cepam uinum liquamen et oleum sucum transferes in patellam perunctam et si uolueris oua dissolues ad ignem ut obliget piper minutum asparges patinam ex rusticis siue tamnis siue sinapi uiridi sine cucumere siue coliculis ita facies si uolueris substernes pulpas piscium uel pullorum aliter patina de sabuco calida et frigida accipies semen de sabuco purgabis ex aqua decoques super colum exsiccabis patinam perunges et in patinam compones ad surcellum adicies piperis scripulos ui suffundes liquamen postea adicies liquaminis ciatum i uini ciatum passi ciatum teres tantum in patinam mittes olei unc iu pones in termospodio et facies ut ferueat cum ferbuerit franges poste oua ui agitabis et patinam sic obligabis cum obligaueris piper sparges et inferes patina de rosis accipies rosas et exfoliabis album tolles mittes in mortarium suffundes liquamen fricabis postea mittes liquaminis ciatum unum semis et sucum por colum colabis accipies cerebella iu eneruabis et teres piperis scripulos uiii suffunes ex suco fricabis postea oua uiii frangis uini ciatum unum semis et passi ciatum i olei modicum postea patinam perunges et eam impones cineri calido et sic inpensam supra scriptam mittes cum corta fuerit in termospodio piperis puluerem super asparges et inferes patina de cucurbitis cucurbitis elixas et frictas in patina compones cuminatum superfundes modico oleo super adiecto feruere facias et inferes patina de apua apuam lauas ex oleo maceras in cumana compones adicies oleum liquamen uinum alligas fasciculos rutae et origani el subinde fasciculos apobaptidiabis cum cocta fuerit proicies fasciculos et piper asperges et inferes patina de apua sine apua pulpas piscis assi uel elixi minutatim facies ita abundanter ut patinam qualem uoles implere possit teres piper et modicum rutae suffundes liquamen quod satis erit et olei modicum el commisces in patina cum pulpis sic et oua cruda confracta ut unum corpus fiat desuper leuiter compones urticas marinas ut non cum ouis misceantur impones ad uaporem ut cum ouis ire non possint et cum siccauerint super aspargis piper tritum et inferes ad mensam nemo agnoscet quid manducet patinam ex lacte nucleos infundes et siccas echinos recentes impraeparatos habebis accipies patinam et in eam compones singula infra scripta mediana maluarum et betarum et porros maturos apios holus molle haec uiridia elixa pullum carptum ex iure coctum cerebella elixa lucanicas oua dura per medium incisa mittes longaones porcinos ex iure terentino farsos coctos concisos iecinera pullorum pulpaspiscis aselli fricti urticas marinas pulpas ostreorum caseos recentes alternis compones nucleos et piper integrum asparges ius tales perfundes piper ligusticum apii semen silfi coques at ubi cocta fuerit lactem colas cui cruda oua commisces ut unum corpus fiat et super illa omnia perfundes cum cocta fuerit addes echinos recentiores piper asparges et inferes patinam apicianam sic facies frustra suminis cocti pulpas piscium pulpas pulli ficetulas uel pectora turdorum cocta et quaecumque optima fuerint haec omnia concides diligenter praeter ficetulas oua uero cruda cum oleo dissoluis teres piper ligusticum suffundes liquamen uinum passum et in caccabum mittis ut calefiat et amulo obligas antea tamen pulpas concisas uniuersas illuc mittes et sic bulliat at ubi coctum fuerit leuabis cum iure suo et in patella alternas de trulla refundes cum piperis grana integra et nucleis pineis ita ut per singula coria substernas diploidem dein laganum similiter quotquot lagana posueris tot trullas impensae desuper adicies unum uero laganum fistula percutier et super impones piper asparges ante tamen illas pulpas ouis confractis obligabas et sic in caccabum mittes cum impensam patellam aeneam qualem debes hebere infra ostenditur patina cotidiana accipies frustra suminis cocta pulpas piscium coctas pulpas pulli coctas haec omnia concides diligenter accipias patellam aeneam oua confringes in caccabum et dissolues adicies in mortarium piper ligusticum fricabis suffundes liquamem uinum passum oleum modice reexinanies in caccabum facies ut ferueat cum ferbuerit et obligas pulpas quas subcultrasti in ius mittis substerne diploidem patinam aeneam et trullam plenam pulpae et disparges oleum et laganum pones similiter quotquot lagana posueris tot trullas inpensae adicies unum laganum fistula percuties in superficiem pones a superficie uersas in discum piper asperges et inferet patina uersatilis uice dulci nucleos pinos nuces fractas et purgatas attorebis eas teres cum melle pipere liquamine lacte ouis modico mero et oleo patellam tirotaricam ex quocumque salso uolueris coques ex oleo exossabis et cerebella cocta pulpas piscium ioscula pullorum oua dura caseum mollem excaldatum haec omnia calefacies in patella teres piper ligusticum origanum rutaebacam uinum mulsum oleum in patella ad lentum ignem pones ut coquatur ouis crudis obligabis adordinabis cuminum minutum asparges et inferes patellam isiciatam de tursione eneruabis concides minutatim teres piper ligusticum origanum petroselinum coriandrum cuminum rutae bacam mentam siccam ipsum tursionem isicia deformabis adicies uinum liquamen oleum coques coctum in patella collocabis ius in ea facies piper ligusticum satureiam cepam uinum liquamen oleum in patellam pones ut coquatur ouis obligabis piper asparges et inferes patellam ex olisatro elixas ex aqua nitrata exprimis in patellam teres piper ligusticum coriandrum satureiam cepam uinum liquamen acetum oleum transferes in patellam coques amulo obligas timum et piper minutum asparges et de quacumque herba si uolueris facis ut supra patina de apua fricta apuam lauas oua confringes et cum apua commisces adicies liquamen uinum oleum facies ut ferueat et cum ferbuerit mittes apuam cum duxerit subtiliter uersas facies ut coloret oenogarum simplex perfundes piper asparges et inferes patina ex lagitis et cerebillis friges oua dura cerebella elixas et eneruas gizeria pullorum coques haec omnia diuidies praeter piscem compones in patina praemixta salsum coctum in medio pones teres piper ligusticum suffundes passum ut dulcis sit piperatum mittes in patinam facies ut ferueat cum ferbuerit ramo rutae agitabis et amulo obligabis patina mullorum loco salsi mullos rades in patina munda compones adicies olei quod satis est et salsum interpones facies ut ferueat cum ferbuerit mulsum mittes aut passum piper asparges et inferes patina piscium loco salsi pisces qualeslibet curatos friges in patinam compones adicies olei quod satis est et salsum interpones facies ut ferueat cum ferbuerit mittes mulsam et ius agitabis patina piscium pisces qualeslibet rades et curatos mittes caepas siccas ascalonias uel alterius generis concides in patinam et pisces super compones adicies liquamen oleum cum coctum fuerit salsum coctum in medio pones addendum acetum asparges et coronam bubulam patellam lucretinam cepas pallachanas purgas uiridia earum proicies in patinam concides et pisces super compones adicies liquaminis modicum oleam et aquam dum coquitur salsum crudum in medium ponis at ubi eum salso prope cocta fuerit melle cocleare asparges aceti et defreti pusillum gustas si fatuum fuerit liquamen adicies si salsum mellis modicum et coronam bubulam aspergis et bulliat patinam de lagitis lagitas rades lauas oua confringis et cum lagitis commiscis adicies liquamen uinum oleum facies ut ferueat cum ferbuerit oenogarum simplex perfundis piper asperges et inferes patina zomoteganon a crudo quoslibet pisces in patina compones adicies oleum liquamen uinum fasciculum porri coriandri dum coquitur teres piper ligusticum origanum fasciculum coctum de suo sibi fricabis suffundes ius de suo sibi oua cruda dissolues temperas exinanies in patinam facies ut obligetur cum tenuerit piper asparges et inferes patina solearum soleas battue et curatas compones in patina adicies oleum liquamen uinum dum coquitur teres piper ligusticum origanum fricabis suffundes ius oua cruda et unum corpus facies super soleas refundes lento igni coques cum duxerit piper asparges et inferes patina de piscibus piperis unciam caroeni eminam conditi eminam olei unc ii patina de pisciculis uuam passam piper ligusticum origanum cepam uinum liquamen oleum transferes in patellam cum cocta fuerit acicies in ipsam pisciculos coctos amulo obligas et inferes patina de piscibus denticem auratam et mugilem accipies pisces curatos subassabis postea eos in pulpas carpes deinde ostrea curabis adicies in mortarium piperis scripulos ui suffundes liquamen fricabis postea adicies liquaminis ciatum unum uini ciatum unum mittes in caccabum et olei unc iii et ostrea oenogarum facies feruere cum ferbuerit patina perungis et in eam pulpam supra scriptam mittes et in condituram de ostreis facies ut ferueat cum ferbuerit franges oua xi infundes super ostrea cum strinxerit piper asparges et inferes patina de pisce lupo teres piper cuminum petroselinum rutam cepam mel liquamen passum olei guttas patina de sorbis calida et frigida accipies sorbas purgas in mortario fricabis per colum colabis cerebella eneruabis iu corta mittes in mortario piperis scripulos uiii suffundes liquamen fricabis adicies sorba in se contemperabis frangis oua uiii adicies ciatum liquaminis unum patinam mundam perunges et in termospodio pones et sic eam inpensam mittes ac subtus supra termospodium habeat cum cocta fuerit piper minutum aspargis et inferes patina de persicis persica duriora purgabis frustratim concides elixas in patinia compones olei modicum superstillabis et cum cuminato inferes patina de piris pira elixa et purgata e medio teres cum pipere cumino melle passo liquamine oleo modico ouis missis patinam facies piper super aspargis et inferes patina urticarium calida et frigida urticam accipies lauas colas per colum exsiccabis in tabula eam concides teres piperis scripulos x suffundes liquamen fricabis postea adicies liquaminis ciatos duos olei unc ui caccabus ferueat cum ferbuerit coctum tolles ut refrigescat postea patinam mundam perungues franges oua uiii et agitabis perfundes subtus supra cinerem calidam habeat coctam piper minutum asparges et inferes patina de cydoneis mala cydonia cum porris melle liquamine oleo defricto coques et inferes uel elixata ex melle iii minutal de piscibus uel isiciis minutal marinum pisces in caccabum mittes adicies liquamen oleum uinum cocturam porro capitatos coriandrum minutatim concides esiciola de pisce minuta facies et pulpas piscis cocti concarpis urticas marinas bene lotas mittes haec omnia cum cocta fuerint teres piper ligusticum origanum fricabis liquamen suffundes ius de suo sibi exinanies in caccabum cum ferbuerit tractam confringes obligas agitas piper aspargis et inferes minutal terentinum concides in caccabum albanem de porris minutatim adicies oleum liquamen cocturam isiciola ualde minuta et sic temperas ut tenerum sit isicium terentinum facies inter ticia confectionem inuenies ius tale facies piper ligusticum origanum fricabis suffundes liquamen ius de suo sibi uino et passo temperabis mittes in caccabum cum ferbuerit tractam confringes obligas piper aspergis et inferes minutal apicianum oleum liquamen uinum porrum capitatum mentam pisciculos esiciola minuta testiculos caponum glandulas porcellinas haecomnia in se coquantur teres piper ligusticum coriandrum uiridem uel semen suffundis liquamen adicies mellis modicum et ius de suo sibi uino et melle temperabis facies ut ferueat cum ferbuerit tractam confringes obligas coagitas piper aspargis et inferes minutal matianum adicies in caccabum oleum liquamen cocturam concides porrum coriandrum esicia minuta spatulam porcinam coctam tessellatim concides cum sua sibi tergilla facies ut simul coquantur media coctura mala matiana purgata intrinsecs concisa tessellatim mittes dum coquitur teres piper cuminum coriandrum uiridem uel semem mentam laseris radicem suffundes acetum mel liquamen defritum modice et ius de suo sibi aceto modico temperabis facies ut ferueat cum ferbuerit tractam confringes et ex ea obligas piper asparges et inferes minutal dulce ex citris adicies in caccabo oleum liquamen cocturam porrum capitatum concides coriandrum minutatim spatulam porcinam coctam esiciola minuta dum coquitur teres piper cuminum coriandrum uel semen rutam uiridem laseris radicem suffundis acetum defritum ius de suo sibi aceto temperabis facies ut feruerat cum ferbuerit citrium purgatum intro foras tessellatim concissum et elixatum in caccabum mittes tractam confringes et ex ea obligas piper aspargis et inferes minutal ex praecoquis adicies in caccabo oleum liquamen uinum concides cepam ascaloniam aridam spatulam porcinam coctam tessellatim concides his omnibus coctis teres piper cuminum mentam siccam anetum suffundis mel liquamen passum acetum modice ius de suo sibi temperabis praecoquia enucleata mittis facies ut ferueant dones percoquantur tractam confringes ex ea obligas piper aspargis et inferes minutal ex iecineribus et pulmonibus leporis inuenies inter lepores quemadmodum facies adicies in caccabum liquamen uinum oleum cocturam porrum et coriandrum concisum esicia minuta spatulam porcinam coctam tessellatim concisam et in eundem caccabum iecinera et pulmones inmittes dum coquitur teres piper ligusticum origanum ius de suo sibi uino et passo temperabis facies ut ferueat cum ferbuerit tractam confringes et ex ea obligas piper aspargis et inferes minutal ex rosis eodem iure supra scripto sed passum plus adicies iu tisanam uel sucum tisanam sic facies tisanam lauando fricas quam ante diem infundes impones supra ignem calidum cum bullierit mittes olei satis et aneti modicum fasciculum cepam siccam satureiam et coleofium ut ibi coquantur propter sucum mittes coriandrum uiridem et sale simul tritum et facies ut ferueat cum bene ferbuerit tolles fasciculum et transferes in alternum caccabum tisanam sic ne fundum tangat propter combusturam lias et colas in caccabulo supra acronem coloefium teres piper ligusticum pulei aridi modicum cuminum et sil frictum suffundis mel acetum defritum liquamen refundis in caccabum sed coloefium acronem ut bene tegatur facias ut ferueat super ignem lentum tisanam barricam infundes cicer lenticulam pisam defricas tisanam cum leguminibus elixas ubi bene bullierit olei satis mittis et super uiridia concidis porrum coriandrum anetum feniculum betam maluam coliculum mollem haec uiridia minuta concisa in caccabum mittis coliculos elixas et teres feniculi semen satis origanum silfi ligusticum postquam triueris liquamine temperabis et super legumina refundis et agites coliculorum minutas super concidis u gustum gustum uersatile albas betas minutas porros requietos apios bulbos cocleas elixas gigeria pullorum et ascellas isicia coques ex iure proungis patinam et folia maluarum substernis et praemixta olera componis sic ut laxa mentum habeant permisces bulbos tunsos damascenas cocleas esicia lucanicas breues concidis liquamine oleo uino aceto ponis ut ferueat cum ferbuerit teres piper ligusticum zingiber pyretrum modicum fricabis suffundis et facies ut bulliat patina oua complura confringis et ius mortarii reliquum commoues commiscis patinam obligabis dum ducit oenogarum ad eam sid facies teres piper ligusticum fricabis suffundis liquamen et uinum passo temperabis uel uino dulce temperabis in caccabulo mittis olei modicum facies ut ferueat cum ferbuerit amulo obligas patinam uersas in lancem folia maluarum ante tollis oenogaro profundis insuper piper aspargis et inferes gustum de holeribus condies bulbos liquamine oleo et uino cum cocti fuerint iecinera porcelli et gallinarum et ungellas et ascellas diuisas haec omnia cum bulbis ferueant cum ferbuerint teres piper ligusticum suffundis liquamen uinum et passum ut dulce sit ius de suo sibi suffundis reuocas in bulbos cum ferbuerint ad momentum amulo obligas gustum de cucurbitis farsilibus cucurbitas a latere subtiliter ad modum tessellae oblongae decidis et excauas et mittis in frigidam impensam ad eas sic facies teres piper ligusticu origanum suffundis liquamen cerebella cocta teres oua cruda dissolues et mittes ut unum corpus efficiat liquamine temperabis et cucurbitas supra scriptas non plene coctas ex ea impensa imples de tessella sua recludis surclas et coctas eximes ert frigis oenogarum sic facies teres piper ligusticum suffundis uinum et liquamen passo temperabis olei modicum mittis in caccabum et facies ut ferueat cum ferbuerit amulo oblicuas et cucurbitas frictas oenogaro perfundis et piper aspargis et inferes gustum de praecoquis duracina primotica pusilla praecoquia purgas enucleas in frigidam mittis in patina componis teres piper mentam siccam suffundis liquamen adicies mel passum uinum et acetum refundis in patina super praecoquia olei modicum mittis et lento igni ferueat cum ferbuerit amulo obligas aspargis et inferes apicius the miscellany the latin library the classics page apicius de re coquinaria liber iii de re coquinaria liber tertius m gauii apicii liber iii cepuros i de holeribus ut omne holus smaragdinum fiat omne holus smaragdinum fit si cum nitro coquatur ii pulmentarium ad uentrem betas minutas et porros requietos elixabis in patina compones teres piper cuminum suffundes liquamen passum ut quaedam dulcedo sit facias ut ferueat cum ferbuerit inferes similiter polipodium in tepidam mittes ubi mollierit rades et minutum cum piper et cuminum tritum in patinam feruentem mittes et uteris aliter ad uentrem facies betaciorum fasces detergi ne laues in eorum medium nitrum asparges et adligas singulos fasces mittes in aquam cum coxeris condies patinam cum eadem passum uel caroenum et cuminum et piper super asparges et oleum modicum ubi ferbuerit polipodium et frusta nucum cum liquamine teres feruentem patinam fundes cooperies statim depones et uteris aliter betacios uarronis uarro betacios sed nigros quorum detersas radices et mulso decoctas cum sale modico et holeo uel sale aqua et oleo in se coctas iusculum facere et potari melius etiam si in eo pullus sit decoctus aliter ad uentrem apios uirides cum suis radicibus lauabis et siccabis ad solem deide albamem et capita porrorum simul elixabis in caccabo nouo ita ut aqua ad tertias deferueat id est ut ex tribus eminis aquae una remaneat postea teres piper liquamen et aliquantum mellis humore temperabis et aquam apiorum decoctorum colabis in mortario et supperfundes porres cum simul ferbuerit appones et si libitum fuerit apios adicies iii asparagos asparagos siccabis rursum in calidam summitas callosiores reddes iu cucurbitas gustum de cucurbitas cucurbitas coctas expressas in patinam conpones adiccies in mortarium piper cuminum silfi modice id est laseris radicem rutam modicum liquamine et aceto teraperabis mittes defritum modicum ut coloretur ius exinanies in patinam cum ferbuerint iterum actertio depones et piper minutum asparges aliter cucurbitas iurecolocasiorum cucurbitas coques ex aqua in modum colocasiorum teres piper cuminum rutam suffundes acetum liquamen temperabis in caccabum cui addicies olei modicum et eas cucurbitas incisas expressas in ius mittes ut ferueant amulo obligas piper asparges et inferes cucurbitas more alexandrino elixatas cucurbitas exprimis sale asparges in patina compones teres piper cuminum coriandri semen mentam uiridem laseris radicem suffundes acetum addicies cariotam nucleum teres melle aceto liquamine defrito et oleo temperabis et cucurbitas perfundes cum ferbuerint piper asparges et inferes aliter cucurbitas elixatas ex liquamine oleo mero aliter cucurbitas frictas oenogaro simplici et pipere aliter cucurbitas elixatas et frictas in patina compones cuminatum superfundes modico oleo super adiecto feruere facies et inferes aliter cucurbitas frictas tritas piper ligusticum cuminun origanum cepam uinum liquamen et oleum amulo obligabis in patina et inferes aliter cucurbitas cum gallina duracina tubera piper careum cuminum silfi condimenta uiridia mentam apium coriandrum puleium caryotam mel uinum liquamen oleum et acetum u citrium sil montanum silfi mentam siccam acetum liquamen ui cucumeres cucumeres rasos siue ex liquamine siue ex oenogaro sine ructu et grauitudine teneriores senties aliter cucumeres rasos elixabis cum cerebellis elixis teres cuminum et apii semen melle modico liquamine et oleo temperabis ouis obligabis piper asparges et inferes aliter cucumeres piper puleium mel uel passum liquamen et acetum interdum et silfi accedit uii pepones melones piper puleium mel uel passum liquamen acetum interdum et silfi accedit uiii maluas maluas minores oleogaro ex liquamine oleo aceto maluas maiores in oenogaro piper liquamine careno uel passo ix cimas et coliclos cimas cuminum salem uinum uetus et oelum si uoles addes piper et ligusticum mentam rutam coriandrum folia coliclorum liquamen uinum oleum aliter coliculos elixatos mediabis summa foliarum teres cum coriandro cepa cumino piper passo uel careno et oleo modico aliter coliculi elixati in patina compositi condiuntur liquamine oleo mero cumino piper asparges porrum cuminum coriandrum uiridem super concides aliter coliculi conditi ut supra cum elixis porris coquantur aliter coliculos condies ut supra admisces olibas uirides et simul ferueant aliter coliculis conditis ut supra superfundes alicam elixam cum nucleis ut uua passa piper asparges x porros porros maturos fieri pugnum salis aquam et oleum mixtum facies et ibi coques et eximes cum oleo liquamine mero et inferes aliter porros opertos foliis coliculorum et in prunis coques ut supra et inferes aliter porros in aqua coctos ut supra et inferes aliter porros si in aquam elixati erunt fabae nondum conditae plurimum admisce conditurae in qua eos manducaturus es xi betas concides porrum coriandrum cuminum uuam passam farinam et omnia in medullam mittes ligabis et ita inferes ex liquamine oleo et aceto aliter betas elixas ex sinapi oleo modico et aceto bene inferuntur xii holisera holisera in fasciculum redacta a manu ex liquamine oleo et mero bene inferuntur uel cum piscibus assis xiii rapas siue napos rapas siue napos elixatos exprimes deide teres cuminum plurimum rutam minus laser parthicum mel acetum liquamen defritum et oleum modice feruere facies et inferes aliter rapas siue napos elixas inferes oleum superstillabis si uoles acetum adde xiu rafanos rafanos cum piperato ita ut piper cum liquamine teras xu holus molle holus molle ex holisatro coctum ex aqua nitrata expressum concides minutum et teres piper ligusticum satureiam siccam cum cepa sicca liquamen oleum et uinum aliter holus molle apium coques ex aqua nitrata exprimes et concides minutatim in mortario teres piper ligusticum origanum cepam uinum liquamen et oleum coques in pultario et sic apium commisces aliter holus molle ex foliis lactucarum cum cepis coques ex aqua nitrata expressa concides minutatim in mortario teres piper ligusticum apii semen mentam siccam cepam liquamen oleum et uinum aliter holus molle ne arescat summa quaeque amputantur et purgamenta et caules madefactos in aqua absentio contegito xui herbae rusticae liquamine oleo aceto a manu uel in patina piper cumino bacis lentisci xuii urticae urticam feminam sole in ariete positio aduersus aedritudinem sumes si uoles xuiii intubae et lactucae intubae ex liquamine oleo modico medere cepa concisa pro lactucis uero hieme intubae ex embammate uel melle et aceto acri lactucas cum oxyporio et aceto modico liquamine ad digestionem et inflationem et ne lactucae laedant cumini unc ii gingiberis unc i rutae uiridis unc i dactilorum pinguium scripulos xii piperis unc i mellis unc ix cuminum aut aethiopicum aut siriacum aut libicum tundes cuminum et postea infundes in aceto cum siccauerit postea melle omnia comprehendes cum necesse fuerit dimidium coclearium aceto et liquamine modico misces aut post cenam dimidium coclearem accipies xix cardui carduos liquamine oleo et ouis concisis aliter carduos rutam mentam coriandrum feniculum omnia uiridia teres addes piper ligusticum mel liquamen et oleum aliter carduos elixos piper cuminum liquamen et oleum xx funduli siue sfondili sfondili fricti ex oenogaro simplici aliter sfondili elixi ex sale oleo mero coriandro uiridi conciso et piper integro aliter sfondilos elixos perfundes amiulato infra scripto apii semen rutam mel piper teres passum liquamen et oleum modice amulo obligas piper asperges et inferes aliter sfondilos teres cuminum rutam liquamen caroenum modice oleum coriandrum uiridem et porrum et sfondilos inferes pro salso aliter sfondilos elixatos praedurabis mittes in caccabum oleum liquamen piper passum colorabis et obligas aliter sfondilos oleum liquamine complebis uel oleo et sale assabis piper asparges et inferes aliter sfondilos elixatos conteres et neruos eorum eximes deide cum esi alicam elixatam et oua conteres liquamen piper isicia ex his facies cum nucleis et pipere in omento assabis oenogaro continges et pro ticiis inferes xxi carotae et pastinacae carotae frictae oenogaro inferuntar aliter carotas sale oleo puro et aceto aliter carotas elixatas concisas in cuminato oleo modico coques et inferes cuminatum conchilorum facies apicius the miscellany the latin library the classics page de agri cultura m porci catonis censoris de agri cultura est interdum praestare mercaturis rem quaerere nisi tam periculosum sit et item foenerari si tam honestum maiores nostri sic habuerunt et ita in legibus posiuerunt furem dupli condemnari foeneratorem quadrupli quanto peiorem ciuem existimarint foeneratorem quam furem hinc licet existimare et uirum bonum quom laudabant ita laudabant bonum agricolam bonumque colonum amplissime laudari existimabatur qui ita laudabatur mercatorem autem strenuum studiosumque rei quaerendae existimo uerum ut supra dixi periculosum et calamitosum at ex agricolis et uiri fortissimi et milites strenuissimi gignuntur maximeque pius quaestus stabilissimusque consequitur minimeque inuidiosus minimeque male cogitantes sunt qui in eo studio occupati sunt nunc ut ad rem redeam quod promisi institutum principium hoc erit praedium quom parare cogitabis sic in animo habeto uti ne cupide emas neue opera tua parcas uisere et ne satis habeas semel circumire quotiens ibis totiens magis placebit quod bonum erit uicini quo pacto niteant id animum aduertito in bona regione bene nitere oportebit et uti eo introeas et circumspicias uti inde exire possis uti bonum caelum habeat ne calamitosum siet solo bono sua uirtute ualeat si poteris sub radice montis siet in meridiem spectet loco salubri operariorum copia siet bonumque aquarium oppidum ualidum prope siet aut mare aut amnis qua naues ambulant aut uia bona celerisque siet in his agris qui non saepe dominum mutant qui in his agris praedia uendiderint eos pigeat uendidisse uti bene aedificatum siet caueto alienam disciplinam temere contemnas de domino bono bonoque aedificatore melius emetur ad uillam cum uenies uideto uasa torcula et dolia multane sient ubi non erunt scito pro ratione fructum esse instrumenti ne magni siet loco bono siet uideto quam minimi instrumenti sumptuosusque ager ne siet scito idem agrum quod hominem quamuis quaestuosus siet si sumptuosus erit relinqui non multum praedium quod primum siet si me rogabis sic dicam de omnibus agris optimoque loco iugera agri centum uinea est prima uel si uino multo est secundo loco hortus irriguus tertio salictum quarto oletum quinto pratum sexto campus frumentarius septimo silua caedua octauo arbustum nono glandaria silua pater familias ubi ad uillam uenit ubi larem familiarem salutauit fundum eodem die si potest circumeat si non eodem die at postridie ubi cognouit quo modo fundus cultus siet opera quaeque facta infectaque sient postridie eius diei uilicum uocet roget quid operis siet factum quid restet satisne temperi opera sient confecta possitne quae reliqua sient conficere et quid factum uini frumenti aliarumque rerum omnium ubi ea cognouit rationem inire oportet operarum dierum si ei opus non apparet dicit uilicus sedulo se fecisse seruos non ualuisse tempestates malas fuisse seruos aufugisse opus publicum effecisse ubi eas aliasque causas multas dixit ad rationem operum operarumque reuoca cum tempestates pluuiae fuerint quae opera per imbrem fieri potuerint dolia lauari picari uillam purgari frumentum transferri stercus foras efferri stercilinum fieri semen purgari funes sarciri nouos fieri centones cuculiones familiam oportuisse sibi sarcire per ferias potuisse fossas ueteres tergeri uiam publicam muniri uepres recidi hortum fodiri pratum purgari uirgas uinciri spinas runcari expinsi far munditias fieri cum serui aegrotarint cibaria tanta dari non oportuisse ubi cognita aequo animo sient quae reliqua opera sient curari uti perficiantur rationes putare argentariam frumentariam pabuli causa quae parata sunt rationem uinariam oleariam quid uenerit quid exactum siet quid reliquum siet quid siet quod ueneat quae satis accipiunda sient satis accipiantur reliqua quae sient uti compareant si quid desit in annum uti paretur quae supersint uti ueneant quae opus sient locato locentur quae opera fieri uelit et quae locari uelit uti imperet et ea scripta relinquat pecus consideret auctionem uti faciat uendat oleum si pretium habeat uinum frumentum quod supersit uendat boues uetulos armenta delicula oues deliculas lanam pelles plostrum uetus ferramenta uetera seruum senem seruum morbosum et si quid aliud supersit uendat patrem familias uendacem non emacem esse oportet prima adulescentia patrem familiae agrum conserere studere oportet aedificare diu cogitare oportet conserere cogitare non oportet sed facere oportet ubi aetas accessit ad annos xxxui tum aedificare oportet si agrum consitum habeas ita aedifices ne uilla fundum quaerat nec fundus uillam patrem familiae uillam rusticam bene aedificatam habere expedit cellam oleariam uinariam dolia multa uti lubeat caritatem exspectare et rei et uirtuti et gloriae erit torcularia bona habere oportet ut opus bene effici possit olea ubi lecta siet oleum fiat continuo ne corrumpatur cogitato quotannis tempestates magnas uenire et oleam deicere solere si cito sustuleris et uasa parata erunt damni nihil erit ex tempestate et oleum uiridius et melius fiet si in terra et tabulato olea nimium diu erit putescet oleum fetidum fiet ex quauis olea oleum uiridius et bonum fieri potest si temperi facies in iugera oleti cxx uasa bina esse oportet si oletum bonum beneque frequens cultumque erit trapetos bonos priuos inpares esse oportet si orbes contriti sient ut conmutare possis funes loreos priuos uectes senos fibulas duodenas medipontos priuos loreos trochileas graecanicas binis funis sparteis ducunt orbiculis superioribus octonis inferioribus senis citius duces si rotas uoles facere tardius ducetur sed minore labore bubilia bona bonas praesepis faliscas clatratas clatros inesse oportet pede si ita feceris pabulum boues non eicient uillam urbanam pro copia aedificato in bono praedio si bene aedificaueris bene posiueris ruri si recte habitaueris libentius et saepius uenies fundus melis erit minus peccabitur fructi plus capies frons occipitio prior est uicinis bonus esto familiam ne siueris peccare si te libenter uicinitas uidebit facilius tua uendes opera facilius locabis operarios facilius conduces si aedificabis operis iumentis materie adiuuabunt siquid bona salte usus uenerit benigne defendent haec erunt uilici officia disciplina bona utatur feriae seruentur alieno manum abstineat sua seruet diligenter litibus familia supersedeat siquis quid deliquerit pro noxa bono modo uindicet familiae male ne sit ne algeat ne esuriat opere bene exerceat facilius malo et alieno prohibebit uilicus si nolet male facere non faciet si passus erit dominus inpune ne sinat esse pro beneficio gratiam referat ut aliis recte facere libeat uilicus ne sit ambulator sobrius siet semper ad cenam nequo eat familiam exerceat consideret quae dominus imperauerit fiant ne plus censeat sapere se quam dominum amicos domini eos habeat sibi amicos cui iussus siet auscultet rem diuinam nisi conpitalibus in conpito aut in foco ne faciat iniussu domini credat nemini quod dominus crediderit exigat satui semen cibaria far uinum oleum mutuum dederit nemini duas aut tres familias habeat unde utenda roget et quibus det praeterea nemini rationem cum domino crebro putet operarium mercennarium politorem diutius eundem ne habeat die nequid emisse uelit insciente domino neu quid dominum celauisse uelit parasitum nequem habeat haruspicem augurem hariolum chaldaeum nequem consuluisse uelit segetem ne defrudet nam id infelix est opus rusticum omne curet uti sciat facere et id faciat saepe dum ne lassus fiat si fecerit scibit in mente familiae quid sit et illi animo aequiore facient si hoc faciet minus libebit ambulare et ualebit rectius et dormibit libentius primus cubitu surgat postremus cubitum eat prius uillam uideat clausa uti siet et uti suo quisque loco cubet et uti iumenta pabulum habeant boues maxima diligentia curatos habeto bubulcis opsequito partim quo libentius boues curent aratra uomeresque facito uti bonos habeas terram cariosam caue ne ares neue plostrum neue pecus inpellas si ita non caueris quo inpuleris trienni fructum amittes pecori et bubus diligenter substernatur ungulae curentur scabiem pecoris et iumentis caueto id ex fame et si inpluit fieri solet opera omnia mature conficias face nam res rustica sic est si unam rem sero feceris omnia opera sero facies stramenta si deerunt frondem illigneam legito eam substernito ouibus bubusque stercilinum magnum stude ut habeas stercus sedulo conserua cum exportabis purgato et conminuito per autumnum euehito circum oleas autumnitate ablaqueato et stercus addito frondem populneam ulmeam querneam caedito per tempus eam condito non peraridam pabulum ouibus item faenum cordum sicillimenta de prato ea arida condito post imbrem autumnum rapinam pabulum lupinumque serito agrum quibus locis conseras sic obseruari oportet ubi ager crassus et laetus est sine arboribus eum agrum frumentarium esse oportet idem ager si nebulosus est rapa raphanos milium panicum id maxime seri oportet in agro crasso et caldo oleam conditiuam radium maiorem sallentinam orcitem poseam sergianam colminianam albicerem quam earum in iis locis optimam dicent esse eam maxime serito hoc genus oleae in xxu aut in xxx pedes conserito ager oleto conserundo qui in uentum fauonium spectabit et soli ostentus erit alius bonus nullus erit qui ager frigidior et macrior erit ibi oleam licinianam seri oportet si in loco crasso aut calido seueris hostus nequam erit et ferundo arbor peribit et muscus ruber molestus erit circum coronas et circum uias ulmos serito et partim populos uti frondem ouibus et bubus habeas et materies siquo opus sit parata erit sicubi in iis locis ripae aut locus umectus erit ibi cacumina populorum serito et harundinetum id hoc modo serito bipalio uortito ibi oculos harundinis pedes ternos alium ab alio serito ibi corrudam serito unde asparagi fiant nam conuenit harundinetum cum corruda eo quia foditur et incenditur et umbram per tempus habet salicem graecam circum harundinetum serito uti siet qui uineam alliges uineam quo in agro seri oporteat sic obseruato qui locus uino optimus dicetur esse et ostentus soli aminnium minusculum et geminum eugeneum heluolum minusculum conserito qui locus crassus erit aut nebulosior ibi aminnium maius aut murgentinum apicium lucanum serito ceterae uites miscellae maxime in quemuis agrum conueniunt fundum suburbanum arbustum maxime conuenit habere et ligna et uirgae uenire possunt et domino erito qui utatur in eodem fundo suum quidquid conseri oportet uitem compluria genera aminnium minusculum et maius et apicium uuae in olla in uinaceis conduntur eadem in sapa in musto in lora recte conduntur quas suspendas duracinas aminnias maiores uel ad fabrum ferrarium pro passis eae recte seruantur poma mala strutea cotonea scantiana quiriniana item alia conditiua mala mustea et punica eo lotium suillum aut stercus ad radicem addere oportet uti pabulum malorum fiat pira uolaema aniciana sementiua haec conditiua in sapa bona erunt tarentina mustea cucurbitiua item alia genera quam plurima serito aut inserito oleas orcites posias eae optime conduntur uel uirides in muria uel in lentisco contusae uel orcites ubi nigrae erunt et siccae sale confriato dies u postea salem excutito in sole ponito biduum uel sine sale in defrutum condito sorba in sapa condere uel siccare arida facias item pira facias ficos marsicas in loco cretoso et aperto serito africanas et herculaneas sacontinas hibernas tellanas atras pediculo longo eas in loco crassiore aut stercorato serito pratum si inrigiuum habebis si non erit siccum ne faenum desiet summitto sub urbe hortum omne genus coronamenta omne genus bulbos megaricos murtum coniugulum et album et nigrum loream delphicam et cypriam et siluaticam nuces caluas abellanas praenestinas graecas haec facito uti serantur fundum suburbanum et qui eum fundum solum habebit ita paret itaque conserat uti quam sollertissimum habeat salicta locis aquosis umectis umbrosis propter amnes ibi seri oportet et id uideto uti aut domino opus siet aut ut uendere possit prata inrigiua si aquam habebis id potissimum facito si aquam non habebis sicca quam plurima facito hoc est praedium quod ubi uis expedit facere quo modo oletum agri iugera ccxl instruere oporteat uilicum uilicam operarios quinque bubulcos iii asinarium i subulcum i opilionem i summa homines xiii boues trinos asinos ornatos clitellarios qui stercus uectent tris asinum molarium i oues c uasa olearia instructa iuga u ahenum quod capiat q xxx operculum aheni uncos ferreos iii urceos aquarios iii infidibula ii ahenum quod capiat q u operculum aheni uncos iii labellum pollulum i amphoras olearias ii urnam quinquagenariam unam trullas tris situlum aquarium i peluim i matellionem i trullium i scutriscum i matellam i nassiternam i trullam i candelabrum i sextarium i plostra maiora iii aratra cum uomeribus ui iuga cum loris ornata iii ornamenta bubus ui irpicem i crates stercerarias iiii sirpeas stercerarias iii semuncias iii instrata asinis iii ferramenta ferreas uiii sarcula uiii palas iiii rutra u rastros quadridentes ii falces faenarias uiii stramentarias u arborarias u securis iii cuneos iii fistulam ferrariam i forcipis ii rutabulum i foculos ii dolia olearia c labra xii dolia quo uinacios condat x amurcaria x uinaria x frumentaria xx labrum lupinarium i serias x labrum eluacrum i solium i labra aquaria ii opercula doliis seriis priua molas asinarias unas et trusatilis unas hispaniensis unas molilia iii abacum i orbes aheneos ii mensas ii scamna magna iii scamnum in cubiculo i lectos loris subtentos iiii et lectos iii pilam ligneam i fullonicam i telam togalem i pilas ii pilum fabrarium i farrearium i seminarium i qui nucleos succernat i modium i semodium i culcitas uiii instragula uiii puluinos xui operimenta x mappas iii centones pueris ui quo modo uineae iugera c instruere oporteat uilicum uilicam operarios x bubulcum i asinarium i salictarium i subulcum i summa homines xui boues ii asinos plostrarios ii asinum molarium i uasa torcula instructa iii dolia ubi quinque uindemiae esse possint culeum dccc dolia ubi uinaceos condat xx frumentaria xx opercula doliorum et tectaria priua urnas sparteas ui amphoras sparteas iiii infidibula ii cola uitilia iii colia qui florem demat iii urceos mustarios x plostra ii aratra ii iugum plostrarium i iugum uinarium i iugum asinarium i orbem aheneum i molile i ahenum quod capiat culleum i operculum aheni i uncos ferreos iii ahenum coculum quod capiat culleum i urceos aquarios ii nassiternam i peluim i matellionem i trulleum i situlum aquarium i scutriscum i trullam i candelabrum i matellam i lectos iiii scamnum i mensas ii abacum i arcam uestiariam i armarium promptarium i scamna longa ui rotam aquariam i modium praeferratum i semodium i labrum eluacrum i solium i labrum lupinarium i serias x ornamenta bubus ii ornamenta asinis instrata iii semuncias iii sportas faecarias iii molas asinarias iii molas trusatilis unas ferramenta falces sirpiculas u falces siluaticas ui arborarias iii secures u cuneos iiii uomeres ii ferreas x palas ui rutra iu rastros quadridentes ii crates stercorarias iu sirpiam stercorariam i falculas uiniaticas xl falculas rustarias x foculos ii forcipes ii rutabulum i corbulas amerinas xx quala sataria uel alueos xl palas ligneas xl luntris ii culcitas iiii instragula iiii puluinos ui operimenta ui mappas iii centones pueris ui in torcularium quae opus sunt uasis quinis prela temperata u superuacanea iii suculas u superuacaneam i funes loreos u subductarios u melipontos u trochileas x capistra u assercula ubi prela sita sinet u serias iii uectes xl fibulas xl constibilis ligneas qui arbores conprimat si dishiascent et cuneos ui trapetos u cupas minusculas x alueos x palas ligneas x rutra ferrea u in torcularium in usu quod opus est urceum unum ahenum quod capiat q u uncos ferreos iii orbem aheneum i molas cribrum i incerniculum i securim i scamnum i seriam uinariam unam clauem torculari i lectum stratum ubi duo custodes liberi cubent tertius seruus una cum factoribus uti cubet fiscinas nouas ueteres epidromum i puluinum i lucernas corium i craticulas duas carnarium i scalas unas in cellam oleariam haec opus sunt dolia olearia opercula labra olearia xiiii concas maioris ii et minoris ii trullas aheneas tris amphoras olearias ii urceum aquarium unum urnam quinquagenariam i sextarium olearium i labellum i infidibula ii spongeas ii urceos fictiles ii urnales ii trullas ligneas ii claues cum clostris in cellas ii trutinam i centumpondium i et pondera cetera uillam aedificandam si locabis nouam ab solo faber haec faciat oportet parietes omnes uti iussitur calce et caementis pilas ex lapide angulari tigna omnia quae opus sunt limina postes iugumenta asseres fulmentas praesepis bubus hibernas aestiuas faliscas equile cellas familiae carnaria iii orbem ahenea ii haras x focum ianuam maximam et alternam quam uolet dominus fenestras clatros in fenestras maioris bipedis x luminaria ui scamna iii sellas u telas togalis ii paullulam pilam ubi triticum pinsat i fulloniam i antepagmenta uasa torcula ii hae rei materiem et quae opus sunt dominus praebebit et ad opus dabit serram i lineam i materiem dumtaxat succidet dolabit secabit facietque conductor lapidem calcem harenam aquam paleas terram unde lutum fiat si de caelo uilla tacta siet de ea re uerba uti fiant huic operi pretium ab domino bono quae bene praebeat quae opus sunt et nummos fide bona soluat in tegulas singulas ii s tectum sic numerabitur tegula integra quae erit unde quarta pars abierit duae pro una conciliares quae erunt pro binis putabuntur uallus quot erunt in singulas quaternae numerabuntur uilla lapide calce fundamenta supra terram pede ceteros parietes ex latere iugumenta et antepagmenta quae opus erunt indito cetera lex uti uillae ex calce caementis pretium in tegulas singulas ii s loco salubri bono domino haec quae supra pretia posita sunt ex signo manipretium erit loco pestilenti ubi aestate fieri non potest bono domino pars quarta preti accedat macerias ex calce caementis silice uti dominus omnia ad opus praebeat altam p u et columen p i crassam p i s longam p xiu et uti sublinat locari oportet parietes uillae si locet in p c id est p x quoquo uersum libellis in ped u et perticam i p uic n x sesquipedalem parietem dominus fundamenta faciat et ad opus praebeat calcis in p singulos in longitudinem modium unum harenae modios duos calcem partiario coquendam qui dant ita datur perficit et coquit et ex fornace calcem eximit calcarius et ligna conficit ad fornacem dominus lapidem ligna ad fornacem quod opus siet praebet robus materies item ridica ubi solstitium fuerit ad brumam semper tempestiua est cetera materies quae semen habet cum semen maturum habet tum tempestiua est quae materies semen non habet cum glubebit tum tempestiua est pinus eo quia semen uiride et maturum habet id semen de cupresso de pino quiduis anni legere possis item quiduis anni matura est et tempestiua ibidem sunt nuces bimae inde semen excidet et anniculae eae ubi primum incipiunt maturae esse postea usque adeo sunt plus menses uiii hornotinae nuces uirides sunt ulmus cum folia cadunt tum iterum tempestiua est torcularium si aedificare uoles quadrinis uasis uti contra ora sient ad hunc modum uasa conponito arbores crassas p ii altas p uiiii cum cardinibus foramina longa p iii s exsculpta digit ui ab solo foramen primum p i s inter arbores et parietes p ii in ii arbores p i arbores ad stipitem primum derectas p xui stipites crassos p ii altos cum cardinibus p x suculam praeter cardines p uiiii prelum longum p xxu inibi lingulam p ii s pauimentum binis uasis cum canalibus duabus p xxx iiii trapetibus locum dextra sinistra pauimentum p xx inter binos stipites uectibus locum p xxii alteris uasis exaduersum ab stipite extremo ad parietem qui pone arbores est p xx summa torculario uasis quadrinis latitudine p lxui longitudine p lii inter parietes arbores ubi statues fundamenta bona facito alta p u inibi lapides silices totum forum longum p u latum p ii s crassum p i s ibi foramen pedicinis duobus facito ibi arbores pedicino in lapide statuito inter suas arbores quod loci supererit robore expleto eo plumbum infundito superiorem partem arborum digitos ui altam facito siet eo capitulum robustum indito uti siet stipites ubi stent fundamenta p u facito ibi silicem longum p ii s latum p ii s crassum p i s planum statuito ibi stipites statuito item alterum stipitem statuito insuper arbores stipitesque trabem planam inponito latam p ii crassam p i longam p xxxuii uel duplices indito si solidas non habebis sub eas trabes inter canalis et parietes extremos ubi trapeti stent trabeculam pedum xxiii s inponito sesquipedalem aut binas pro singulis eo supponito in iis trabeculis trabes quae insuper arbores stipites stant conlocato in iis tignis parietes exstruito iungitoque materiae uti oneris satis habeat aram ubi facies pedes u fundamenta alta facito lata p ui aram et canalem rutundam facito latam p iiii s ceterum pauimentum totum fundamenta p ii facito fundamenta primum festucato postea caementis minutis et calce harenato semipedem unum quodque corium struito pauimenta ad hunc modum facito ubi libraueris de glarea et calce harenato primum corium facito id pilis subigito idem alterum corium facito eo calcem cribro subcretam indito alte digitos duo ibi de testa arida pauimentum struito ubi structum erit pauito fricatoque uti pauimentum bonum siet arbores stipites robustas facito aut pineas si trabes minores facere uoles canalis extra columnam expolito si ita feceris trabes p xxii longae opus erunt orbem olearium latum p iiii punicanis coagmentis facito crassum digitos ui facito subscudes iligneas adindito eas ubi confixeris clauis corneis occludito in eum orbem tris catenas indito eas catenas cum orbi clauis ferreis corrigito orbem ex ulmo aut ex corylo facito si utrumque habebis alternas indito in uasa uinaria stipites arboresque binis pedibus altiores facito supra foramina arborum pedem quaeque uti absiet unae fibulae locum facito semipedem quoquo uersum in suculam sena foramina indito foramen quod primum facies semipedem ab cardine facito cetera diuidito quam rectissime porculum in media sucula facito inter arbores medium quod erit id ad mediam conlibrato ubi porculum figere oportebit uti in medio prelum recte situm siet lingulam cum facies de medio prelo conlibrato ut inter arbores bene conueniat digitum pollicem laxamenti facito uectes longissimos p xiix secundos p xui tertios p xu remissarios p xii alteros p x tertios p uiii trapetum quo modo concinnare oporteat columellam ferream quae in miliario stat eam rectam stare oportet in medio ad perpendiculum cuneis salignis circumfigi oportet bene eo plumbum effundere caueat ni labet columella si mouebitur eximito denuo eodem modo facito ne se moueat modiolos in orbis oleagineos ex orcite olea facito eos circumplumbato caueto ne laxi sient in cupam eos indito cunicas solidas latas digitum pollicem facito labeam bifariam faciat habeant quas figat clauis duplicibus ne cadant cupam facito p x tam crassam quam modioli postulabunt media inter orbis quae conueniant crassam quam columella ferrea erit eam mediam pertundito uti columellam indere possis eo fistulam ferream indito quae in columellam conueniat et in cupam inter cupam dextra sinistra pertundito late digitos primoris iiii alte digitos primoris iii sub cupa tabulam ferream quam lata cupa media erit pertusam figito quae in columellam conueniat dextra sinistra foramina ubi feceris lamnis circumplectito replicato in inferiorem partem cupae omnis quattuor lamminas utrimque secus lamminas sub lamminas pollulas minutas supponito eas inter sese configito ne foramina maiora fiant quo cupulae minusculae indentur cupa qua fini in modiolos erit utrimque secus imbricibus ferreis quattuor de suo sibi utrimque secus facito qui figas imbrices medias clauulis figito supra imbrices extrinsecus cupam pertundito qua clauus eat qui orbem cludat insuper foramen ferreum digitos sex latum indito pertusum utrimque secus qua clauus eat haec omnia eius rie causa fiunt uti ne cupa in lapide conteratur armillas iiii facito quas circum orbem indas ne cupa et clauus conterantur intrinsecus cupam materia ulmea aut faginea facito ferrum factum quod opus erit uti idem faber figat hs lx opus sunt plumbum in cupam emito hs iiii cupam qui concinnet et modiolos qui indat et plumbet operas fabri dumtaxat hs uiii idem trapetum oportet accommodet summa sumpti hs lxxii praeter adiutores trapetum hoc modo accommodare oportet librator uti statuatur pariter ab labris digitum minimum orbem abesse oportet ab solo mortari orbes cauere oportet nequid mortarium terant inter orbem et miliarium unum digitum interesse oportet si plus intererit atque orbes nimium aberunt funi circumligato miliarium arte crebro uti expleas quod nimium interest si orbes altiores erunt atque nimium mortarium deorsom teret orbiculos ligneos pertusos in miliarium in columella supponito eo altitudinem temperato eodem modo latitudinem orbiculis ligneis aut armillis ferreis temperato usque dum recte temperabitur trapetus emptus est in suessano hs cccc et olei p l conposturae hs lx uecturam boum operas ui homines ui cum bubulcis hs lxxii cupam ornatam hs lxxii pro oleo hs xxu s s hs dcxxuiiii pompeis emptus ornatus hs cccxxciiii uecturam hs ccxxc domi melius concinnatur et accommodatur eo sumpti opus est hs lx s s hs dccxxiiii si orbes in ueteres trapetos parabis medios crassos p i digitos iii altos p i foramen semipedem quoquo uorsum eos cum aduexeris ex trapeto temperato ii emuntur ad rufri macerias hs cxxc temperantur hs xxx tantidem pompeis emitur fac ad uindemiam quae opus sunt ut parentur uasa lauentur corbulae sarciantur picentur dolia quae opus sunt picentur quom pluet quala parentur sarciantur far molatur menae emantur oleae caducae saliantur uuas miscellas uinum praeligneum quod operarii bibant ubi tempus erit legito siccum puriter omnium dierum pariter in dolia diuidito si opus erit defrutum indito in mustum de musto lixiuo coctum partem quadragesimam addito defruti uel salis sesquilibram in culleum marmor si indes in culleum libram indito id indito in urnam misceto cum musto id indito in doleum resinam si indes in culleum musti p iii bene comminuito indito in fiscellam et facito uti in doleo musti pendeat eam quassato crebro uti resina condeliquescat ubi indideris defrutum aut marmor aut resinam dies xx permisceto crebro tribulato cotidie tortiuum mustum circumcidaneum suo cuique dolio diuidito additoque pariter uinum graecum hoc modo fieri oportet uuas apicias percoctas bene legito ubi delegeris is eius musti culleum aquae marinae ueteris q ii indito uel salis puri modium eum in fiscella suspendito sinitoque cum musto distabescat si heluolum uinum facere uoles dimidium heluoli dimidium apicii uini indito defruti ueteris partem tricesimam addito quidquid uini defrutabis partem tricesimam defruti addito quom uinum coctum erit et quom legetur facito uti seruetur familiae primum suisque facitoque studeas bene percoctum siccumque legere ne uinum nomen perdat uinaceos cotidie recentis succernito lecto restibus subtento uel cribrum illi rei parato eos conculcato in dolia picata uel in lacum uinarium picatum id bene iubeto oblini quod des bubus per hiemem indidem si uoles lauito paulatim erit lora familiae quod bibat uindemia facta uasa torcula corbulas fiscinas funis patibula fibulas iubeto quidquid suo loco condi dolia cum uino bis in die fac extergeantur priuasque scopulas in dolia facito habeas illi rei qui labra doliorum circumfrices ubi erit lectum dies triginta si bene dacinata erunt dolia oblinito si uoles de faece demere uinum tum erit ei rei optimum tempus sementim facito ocinum uiciam faenum graecum fabam eruum pabulum bubus alteram et tertiam pabuli sationem facito deinde alias fruges serito scrobes in ueruacto oleis ulmis uitibus ficis simul cum semine serito si erit locus siccus tum oleas per sementim serito et quae ante satae erunt teneras tum supputato et arbores ablaqueato oleas ulmos ficos poma uites pinos cupressos cum seres bene cum radicibus eximito cum terra sua quam plurima circumligatoque uti ferre possis in alueo aut in corbula ferri iubeto caueto quom uentus siet aut imber effodias aut feras nam id maxime cauendum est in scrobe quom pones summam terram subdito postea operito terra radicibus fini deinde calcato pedibus bene deinde festucis uectibusque calcato quam optime poteris id erit ei rei primum arbores crassiores digitis u quae erunt eas praecisas serito oblinitoque fimo summas et foliis alligato stercus diuidito sic partem dimidiam in segetem ubi pabulum seras et si ibi olea erit simul ablaqueato stercusque addito postea pabulum serito partem quartam circum oleas ablaqueatas quom maxime opus erit addito terraque stercus operito alteram quartam partem in pratum reseruato idque quom maxime opus erit ubi fauonius flabit euehito luna silenti bubus frondem ulmeam populneam querneam ficulneam usque dum habebis dato ouibus frondem uiridem usque dum habebis praebeto ubi sementim facturus eris ibi oues delectato et frondem usque ad pabula matura pabulum aridum quod condideris in hiemem quam maxime conseruato cogitatoque hiemis quam longa siet ad oleam cogendam quae opus erunt parentur uimina matura salix per tempus legatur uti sit unde corbulae fiant et ueteres sarciantur fibulae unde fiant aridae iligneae ulmeae nuceae ficulneae fac in stercus aut in aquam coniciantur inde ubi opus erit fibulas facito uectes iligneos acrufolios laureos ulmeos facito uti sient parati prelum ex carpino atra potissimum facito ulmeam pineam nuceam hanc atque aliam materiem omnem cum effodies luna decrescente eximito post meridiem sine uento austro tum erit tempestiua cum semen suum maturum erit cauetoque per rorem trahas aut doles quae materies semen non habebit cum glubebit tempestiua erit uento austro caueto nequam materiam neue uinum tractes nisi necessario uineas arboresque matura face incipias putare uites propages in sulcos susum uorsum quod eius facere poteris uitis facito uti ducas arbores hoc modo putentur rami uti diuaricentur quos relinques et uti recte caedantur et ne nimium crebri relinquantur uites bene nodentur per omnes ramos diligenter caueto ne uitem praecipites et ne nimium praestringas arbores facito uti bene maritae sint uitesque uti satis multae adserantur et sicubi opus erit de arbore deiciantur uti in terram deprimantur et biennio post praecidito ueteres uiniam sic facito uti curetur uitem bene nodatam deligato recte fluxuosa uti ne sit susum uorsum semper ducito quod eius poteris uinarios custodesque recte relinquito quam altissimam uiniam facito alligatoque recte dum ne nimium constringas hoc modo eam curato capita uitium per sementiam ablaqueato uineam putatam circumfodito arare incipito ultro citroque sulcos perpetuos ducito uites teneras quam primum propagato sic occato ueteres quam minimum castrato potius si opus erit deicito biennioque post praecidito uitem nouellam resicari tum erit tempus ubi ualebit si uinea a uite calua erit sulcos interponito ibique uiueradicem serito umbram ab sulcis remoueto crebroque fodito in uinea uetere serito ocinum si macra erit quod granum capiat ne serito et circum capita addito stercus paleas uinaceas aliquid horum quo rectius ualeat ubi uinea frondere coeperit pampinato uineas nouellas alligato crebro ne caules praefringantur et quae iam in perticam ibit eius pampinos teneros alligato leuiter corrigitoque uti recte spectent ubi uua uaria fieri coperit uites subligato pampinato uuasque expellito circum capita sarito salictum suo tempore caedito glubito arteque alligato librum conseruato cum opus erit in uinea ex eo in aquam coicito alligato uiminae unde corbulae fiant conseruato redeo ad sementim ubi quisque locus frigidissimus aquosissimusque erit ibi primum serito in caldissimis locis sementim postremum fieri oportet terram caue cariosam tractes ager rubicosus et terra pulla materina rudecta harenosa item quae aquosa non erit ibi lupinum bonum fiet in creta et uligine et rubrica et ager qui aquosus erit semen adoreum potissimum serito quae loca sicca et non herbosa erunt aperta ab umbra ibi triticum serito fabam in locis ualidis non calamitosis serito uiciam et faenum graecum quam minime herbosis locis serito siliginem triticum in loco aperto celso ubi sol quam diutissime siet seri oportet lentim in rudecto et rubricoso loco qui herbosus non siet serito hordeum qui locus nouus erit aut qui restibilis fieri poterit serito trimestre quo in loco sementim maturam facere non potueris et qui locus restibilis crassitudine fieri poterit serri oportet rapinam et coles rapicii unde fiant et raphanum in loco stercorato bene aut in loco crasso serito quae segetem stercorent stercus columbinum spargere oportet in pratum uel in hortum uel in segetem caprinum ouillum bubulum item ceterum stercus omne sedulo conseruato amurcam spargas uel inriges ad arbores circum capita maiora amphoras ad minora urnas cum aquae dimidio addito ablaqueato prius non alte quae mala in segete sint si cariosam terram tractes cicer quod uellitur et quod salsum est eo malum est hordeum faenum graecum eruum haec omnia segetem exsugunt et omnia quae uellentur nucleos in segetem ne indideris quae segetem stercorent fruges lupinum faba uicia stercus unde facias stramenta lupinum paleas fabalia acus frondem iligneam querneam ex segeti uellito ebulum cicutam et circum salicta herbam altam uuamque eam substernito ouibus bubusque frondem putidam partem de nucleis succernito et in lacum coicito eo aquam addito permisceto rutro bene inde lutum circum oleas ablaqueatas addito nucleos conbustos item addito uitis si macra erit sarmenta sua concidito minute et ibidem inarato aut infodito per hiemem lucubratione haec facito ridicas et palos quos pridie in tecto posueris siccos dolato faculas facito stercus egerito nisi intermestri lunaque dimidiata tum ne tangas materiem quam effodies aut praecides abs terra diebus uii proximis quibus luna plena fuerit optime eximetur omnino caueto nequam materiem doles neu caedas neu tangas si potes nisi siccam neu gelidam neu rorulentam frumenta face bis sarias runcesque auenamque destringas de uinea et arboribus putatis sarmenta degere et fascinam face et uitis et ligna in cacuminum ficulna et codicillos domino in aceruum conpone fornacem calcariam pedes latam x facito altam pedes xx usque ad pedes tres summam latam redigito si uno praefurnio coques lacunam intus magnam facito uti satis siet ubi cinerem concipiat ne foras sit educendus fornacemque bene struito facito fortax totam fornacem infimam conplectatur si duobus praefurniis coques lacuna nihil opus erit cum cinere eruto opus erit altero praefurnio eruito in altero ignis erit ignem caueto ne intermittas quin semper siet neue noctu neue ullo tempore intermittatur caueto lapidem bonum in fornacem quam candidissimum quam minime uarium indito cum fornacem facies fauces praecipites deorsum facito ubi satis foderis tum fornaci locum facito uti quam altissima et quam minime uentosa siet si parum altam fornacem habebis ubi facias latere summam statuito aut caementis cum luto summam extrinsecus oblinito cum ignem subdideris siquam flamma exibit nisi per orbem summum luto oblinito uentus ad praefurnium caueto ne accedat inibi austrum caueto maxime hoc signi erit ubi calx cocta erit summos lapides coctos esse oportebit item infimi lapides cocti cadent et flamma minus fumosa exibit si ligna et uirgas non poteris uendere neque lapidem habebis unde calcem coquas de lignis carboreas coquito uirgas et sarmenta quae tibi ustioni supererunt in segete conburito ubi conbusseris ibi papauer serito ubi tempestates malae erunt cum opus fieri non poterit stercus in stercilinum egerito bubile ouile cohortem uillam bene purgato dolia plumbo uincito uel materie quernea uere sicca alligato si bene sarseris aut bene alligaueris et in rimas medicamentum indideris beneque picaueris quoduis dolium uinarium facere poteris medicamentum in dolium hoc modo facito cerae p i resinae p i sulpuris p c c haec omnia in calicem nouum indito eo addito gypsum contritum uti crassitudo fiat quasi emplastrum eo dolia sarcito ubi sarseris qui colorem eundem facias cretae crudae partes duas calcis tertiam conmisceto inde laterculos facito coquito in fornace eum conterito idque inducito per imbrem in uilla quaerito quid fieri possit ne cessetur munditias facito cogitato si nihil fiet nihilo minus sumptum futurum per uer haec fieri oportet sulcos et scrobes fieri seminariis uitariis locum uerti uites propagari in locis crassis et umectis ulmos ficos poma oleas seri oportet ficos olea mala pira uites inseri oportet luna silenti post meridiem sine uento austro oleas ficos pira mala hoc modo inserito quem ramum insiturus eris praecidito inclinato aliquantum ut aqua defluat cum praecides caueto ne librum conuellas sumito tibi surculum durum eum praeacuito salicem graecum discindito argillam uel cretam coaddito harenae paululum et fimum bubulum haec una bene condepsito quam maxime uti lentum fiat capito tibi scissam salicem ea stirpem praecisum circumligato ne liber frangatur ubi id feceris surculum praeacutum inter librum et stirpem artito primoris digitos ii postea capito tibi surculum quod genus inserere uoles eum primorem praeacuito oblicum primoris digitos ii surculum aridum quem artiueris eximito eo artito surculum quem inserere uoles librum ac librum uorsum facito artito usque adeo quo praeacueris idem alterum surculum tertium quartum facito quot genera uoles tot indito salicem graecam amplius circumligato luto depsto stirpem oblinito digitos crassum tres insuper lingua bubula obtegito si pluat ne aqua in librum permanet eam linguam insuper libro alligato ne cadat postea stramentis circumdato alligatoque ne gelus noceat uitis insitio una est per uer altera est cum uua floret ea optuma est pirorum ac malorum insitio per uer et per solstitium dies l et per uindemiam oleae et ficorum insitio est per uer uitem sic inserito praecidito quam inseres eam mediam diffindito per medullam eo surculos praeacutos artito quos inseres medullam cum medulla conponito altera insitio est si uitis uitem continget utriusque uitem teneram praeacuito obliquo inter sese medullam cum medulla libro conligato tertia insitio est terebra uitem quam inseres pertundito eo duos suculos uitigineos quod genus esse uoles insectos obliquos artito ad medullam facito iis medullam cum medulla coniungas artitoque ea qua terebraueris alterum ex altera parte eos surculos facito sint longi pedes binos eos in terram demittito replicatoque ad uitis caput medias uitis uinclis in terram defigito terraque operito haec omnia luto depsto oblinito alligato integitoque ad eundem modum tamquam oleas ficos et oleas altero modo quod genus aut ficum aut oleam esse uoles inde librum scalptro eximito alterum librum cum gemma de eo fico quod genus esse uoles eximito adponito in eum locum unde exicaueris in alterum genus facitoque uti conueniat librum longum facito digitos iii s latum digitos iii ad eundem modum oblinito integito uti cetera sulcos si locus aquosus erit alueatos esse oportet latos summos pedes tres altos pedes quattuor infimum latum p i et palmum eos lapide consternito si lapis non erit perticis saligneis uiridibus controuersus conlatis consternito si pertica non erit sarmentis conligatis postea scrobes facito altos p iii s latos p iiii et facito de scrobe aqua in sulcum defluat ita oleas serito uitibus sulcos et propagines ne minus p ii s quoquo uersus facito si uoles uinea cito crescat et olea quam seueris semel in mense sulcos et circum capita oleaginea quot mensibus usque donec trimae erunt fodere oportet eodem modo ceteras arbores procurato oliuetum diebus xu ante aequinoctium uernum incipito putare ex eo die dies xlu recte putabis id hoc modo putato qua locus recte ferax erit quae arida erunt et siquid uentus interfregerit ea omnia eximito qua locus ferax non erit id plus concidito aratoque bene enodato stripesque leuis facito taleas oleagineas quas in scrobe saturis eris tripedaneas decidito diligenterque tractato ne liber laboret cum dolabis aut secabis quas in seminario saturus eris pedalis facito eas sic inserito locus bipalio subactus siet beneque terra tenera siet beneque glittus siet cum taleam demittes pede taleam opprimito si parum descendet malleo aut mateola adigito cauetoque ne librum scindas cum adiges palo prius locum ne feceris quo taleam demittas si ita seueris uti stet talea melius uiuet taleae ubi trimae sunt tum denique maturae sunt ubi liber sese uertet si in scrobibus aut in sulcis seres ternas taleas ponito easque diuaricato supra terram ne plus iiii digitos transuorsos emineant uel oculos serito seminarium ad hunc modum facito locum quam optimum et apertissimum et stercorosissimum poteris et quam simillimum genus terrae eae ubi semina positurus eris et uti ne nimis longe semina ex seminario ferantur eum locum bipalio uertito delapidato circumque saepito bene et in ordine serito in sesquipedem quoquo uorsum taleam demittito opprimitoque pede si parum deprimere poteris malleo aut mateola adigito digitum supra terram facito semina emineant fimoque bubulo summam taleam oblinito signumque aput taleam adponito crebroque sarito si uoles cito semina crescant ad eundem modum alia semina serito harundinem sic serito ternos pedes oculos disponito uitiarium eodem modo facito seritoque ubi uitis bima erit resicato ubi trima erit eximito si pecus pascetur ubi uitem serere uoles ter prius resicato quam in arborem ponas ubi u nodos ueteres habebit tum ad arborem ponito quotannis porrinam serito quotannis habebis quo eximas pomarium seminarium ad eundem modum atque oleagineum facito suum quidquid genus talearum serito semen cupressi ubi seres bipalio uertito uere primo serito porcas pedes quinos latas facito eo stercus minutum addito consarito glebasque conminuito porcam planam facito paulum concauam tum semen serito crebrum tamquam linum eo terram cribro incernito altam digitum transuersum eam terram tabula aut pedibus conplanato furcas circum offigito eo perticas intendito eo sarmenta aut cratis ficarias inponito quae frigus defendant et solem uti subtus homo ambulare possit facito crebro runcato simul herbae inceperint nasci eximito nam si herbam duram uelles cupressos simul euelles uineam ueterem si in alium locum transferre uoles dumtaxat brachium crassam licebit primum deputato binas gemmas ne amplius relinquito ex radicibus bene exfodito usque radices persequito et caueto ne radices saucies ita uti fuerit ponito in scrobe aut in sulco operitoque et bene occulcato eodemque modo uineam statuito alligato flexatoque uti fuerit crebroque fodito prata primo uere stercorato luna silenti quae inrigiua non erunt ubi fauonius flare coeperit cum prata defendes depurgato herbasque malas omnis radicitus effodito ubi uineam deputaueris aceruum lignorum uirgarumque facito ficos interputato et in uinea ficos subradito alte ne eas uitis scandat seminaria facito et uetera resarcito haec facito antequam uineam fodere incipias ubi daps profanata comestaque erit uerno arare incipito ea loca primum arato quae siccissima erunt et quae crassissima et aquosissima erunt ea postremum arato dum ne prius obdurescant propagatio pomorum aliarum arborum ab arbore abs terra pulli qui nascentur eos in terram deprimito extollitoque primorem partem uti radicem capiat inde biennio post effodito seritoque ficum oleam malum punicum cotoneum aliaque mala omnia laurum murtum nuces praenestinas platanum haec omnia a capite propagari eximique serique eodem modo oportet quae diligentius propagari uoles in aullas aut in qualos pertusos propagari oportet et cum iis in scrobem deferri oportet in arboribus uti radices capiant calicem pertundito per fundum aut qualum ramum quem radicem capere uoles traicito eum qualum aut calicem terra inpleto calcatoque bene in arbore relinquito ubi bimum fuerit ramum sub qualo praecidito qualum incidito ex ima parte perpetuum siue calix erit conquassato cum eo qualo aut calice in scrobem ponito eodem modo uitem facito eam anno post praecidito seritoque cum qualo hoc modo quod genus uis propagabis faenum ubi tempus erit secato cauetoque ne sero seces priusquam semen maturum siet secato et quod optimum faenum erit seorsum condito per uer cum arabunt antequam ocinum des quod edint boues bubus pabulum hoc modo parari darique oportet ubi sementim patraueris glandem parari legique oportet et in aquam conici inde semodios singulis bubus in dies dari oportet et si non laborabunt pascantur satius erit aut modium uinaceorum quos in dolium condideris interdiu pascito noctu faeni p xxu uni boui dato si faenum non erit frondem iligneam et hederaciam dato paleas triticeas et hordeaceas acus fabaginum de uicia uel de lupino item de ceteris frugibus omnia condito cum stramenta condes quae herbosissima erunt in tecto condito et sale spargito deinde ea pro faeno dato ubi uerno dare coeperis modium glandis aut uinaceorum dato aut modium lupini macerati et faeni p xu ubi ocinum tempestiuum erit dato primum manibus carpito id renascetur quod falcula secueris non renascetur usque ocinum dato donec arescat ita temperato postea uiciam dato postea panicum frondem ulmeam dato si populneam habebis admisceto ut ulmeae satis siet ubi ulmeam non habebis querneam aut ficulneam dato nihil est quod magis expediat quam boues bene curare boues nisi per hiemem cum non arabunt pasci non oportet nam uiride cum edunt semper id exspectant et fiscellas habere oportet ne herbam sectentur cum arabunt ligna domino in tabulato condito codicillos oleagineos radices in aceruo sub dio metas facito familiae cibaria qui opus facient per hiemem tritici modios iiii per aestatem modios iiii s uilico uilicae epistatae opilioni modios iii compeditis per hiemem panis p iiii ubi uineam fodere coeperint panis p u usque adeo dum ficos esse coeperint deinde ad p iiii redito uinum familiae ubi uindemia facta erit loram bibant menses tres mense quarto heminas in dies id est in mense congios ii s mense quinto sexto septimo octauo in dies sextarios id est in mense congios quinque nono decimo undecimo duodecimo in dies heminas ternas id est amphoram hoc amplius saturnalibus et compitalibus in singulos homines gongios iii s summa uini in homines singulos inter annum q uii conpeditis uti quidquid operis facient pro portione addito eos non est nimium in annos singulos uini q x ebibere pulmentarium familiae oleae caducae quam plurimum condito postea oleas tempestiuas unde minimum olei fieri poterit eas condito parcito uti quam diutissime durent ubi oleae comesae erunt hallacem et acetum dato oleum dato in menses unicuique s i salis unicuique in anno modium satis est uestimenta familiae tunicam p iii s saga alternis annis quotiens cuique tunicam aut sagum dabis prius ueterem accipito unde centones fiant sculponias bonas alternis annis dare oportet bubus cibaria annua in iuga singula lupini modios centum uiginti aut glandis modios ccxl faeni pondo dxx ocini fabae m xx uiciae m xxx praeterea granatui uideto satis uiciae seras pabulum cum seres mulas sationes facito quid est agrum bene colere bene arare quid secundum arare quid tertium stercorare qui oletum saepissime et altissime miscebit is tenuissimas radices exarabit si male arabit radices susum abibunt crassiores fient et in radices uires oleae abibunt agrum frumentarium cum ares bene et tempestiuo ares sulco uario ne ares cetera cultura est multum sarire et diligenter eximere semina et per tempus radices quam plurimas cum terra ferre ubi radices bene operueris calcare bene ne aqua noceat siquis quaeret quod tempus oleae serendae siet agro sicco per sementim agro laeto per uer quot iuga bouerum mulorum asinorum habebis totidem plostra esse oportet funem torculum esse oportet extentum pedes lu funem loreum in plostrum p lx lora retinacula longa p xxui subiugia in plostrum p xiix funiculum p xu in aratrum subiugia lora p xui funiculum p uiii olea ubi matura erit quam primum cogi oportet quam minimum in terra et in tabulato esse oportet in terra et in tabulato putescit leguli uolunt uti olea caduca quam plurimum sit quo plus legatur factores ut in tabulato diu sit ut fracida sit quo facilius efficiant nolito credere oleum in tabulato posse crescere quam citissime conficies tam maxime expediet et totidem modiis collecta et plus olei efficiet et melius olea quae diu fuerit in terra aut in tabulato inde olei minus fiet et deterius oleum si poteris bis in die depleto nam oleum quam diutissime in amurca et in fracibus erit tam taeterrimum erit oleum uiride sic facito oleam quam primum ex terra tollito si inquinata erit lauito a foliis et stercore purgato postridie aut post diem tertium quam lecta erit facito olea ubi nigra erit stringito quam acerbissima olea oleum facies tam oleum optimum erit domino de matura olea oleum fieri maxime expediet si gelicidia erunt cum oleam coges triduum atque quatriduum post oleum facito eam oleam si uoles sale spargito quam calidissimum torcularium et cellam habeto custodis et capulatoris officia seruet diligenter cellam et torcularium caueat quam minimum in torcularium et in cellam introeatur quam mundissime purissimeque fiat uaso aheneo neque nucleis ad oleum ne utatur nam si utetur oleum male sapiet cortinam plumbeam in lacum ponito quo oleum fluat ubi factores uectibus prement continuo copulator conca oleum quam diligentissime poterit ne cesset amurcam caueat ne tollat oleum in labrum primum indito inde in alterum doleum indito de iis labris fraces amurcamque semper subtrahito cum oleum sustuleris de cortina amurcam deorito item custodis officia qui in torculario erunt uasa pura habeant curentque uti olea bene perficiatur beneque siccetur ligna in torculario ne caedant oleum frequenter capiant factoribus det in singulos factus olei sextarios et in lucernam quod opus siet fraces cotidie reiciat amurcam conmutet usque adeo donec in lacum qui in cella est postremum peruenerit fiscinas spongia effingat cotidie oleo locum conmutet donec in dolium peruenerit in torculario et in cella caueat diligenter nequid olei subripiatur ubi uindemia et oletas facta erit prela extollito funes torculos melipontos subductarios in carnario aut in prelo suspendito orbes fibulas uectes scutulas fiscinas corbulas quala scalas patibula omnia quis usus erit in suo quidque loco reponito dolia olearia sic inbuito amurca inpleto dies uii facito ut amurcam cotidie suppleas postea amurcam eximito et afarcito ubi arebit cummim pridie in aquam infundito eam postridie diluito postea dolium calfacito minus quam si picare uelis tepeat satis est lenibus lignis facito calescat ubi temperate tepebit tum cummim indito postea linito si recte leueris in dolium quinquagenarium cummim p iiii satis erit bubus medicamentum si morbum metues sanis dato salis micas tres folia laurea iii porri fibras iii ulpici spicas iii alii spicas iii turis grana tria herbae sabinae plantas tres rutae folia tria uitis albae caules iii fabulos albos iii carbones uiuos iii uini s iii haec omnia sublimiter legi teri darique oportet ieiunus siet qui dabit per triduum de ea potione uni cuique boui dato ita diuidito cum ter uni cuique dederis omnem absumas bosque ipsus et qui dabit facito ut uterque sublimiter stent uaso ligneo dato bos si aegrotare coeperit dato continuo ei unum ouum gallinaceum crudum integrum facito deuoret postridie caput ulpici conterito cum hemina uini facitoque ebibat sublimiter terat et uaso ligneo det bosque ipsus et qui dabit sublimiter stet ieiunus ieiuno boui dato boues ne pedes subterant priusquam in uiam quoquam ages pice liquida cornua infima unguito ubi uuae uariae coeperint fieri bubus medicamentum dato quotannis uti ualeant pellem anguinam ubi uideris tollito et condito ne quaeras cum opus siet eam pellem et far et salem et serpullum haec omnia una conterito cum uino dato bubus bibant omnibus per aestatem boues aquam bonam et liquidam bibant semper curato ut ualeant refert panem depsticium sic facito manus mortariumque bene lauato farinam in mortarium indito aquae paulatim addito subigitoque pulchre ubi bene subegeris defingito coquitoque sub testu libum hoc modo facito casei p ii bene disterat in mortario ubi bene distriuerit farinae siligineae libram aut si uoles tenerius esse selibram similaginis eodem indito permiscetoque cum caseo bene ouum unum addito et una permisceto bene inde panem facito folia subdito in foco caldo sub testu coquito leniter placentam sic facito farinae siligineae l ii unde solum facias in tracta farinae l iiii et alicae primae l ii alicam in aquam infundito ubi bene mollis erit in mortarium purum indito siccatoque bene deinde manibus depsito ubi bene subactum erit farinae l iiii paulatim addito id utrumque tracta facito in qualo ubi arescant conponito ubi arebunt conponito puriter cum facies singula tracta ubi depsueris panno oleo uncto tangito et circumtergeto ungitoque ubi tracta erunt focum ubi coquas calfacito bene et testum postea farinae l ii conspargito condepsitoque inde facito solum tenue casei ouilli p xiiii ne acidum et bene recens in aquam indito ibi macerato aquam ter mutato inde eximito siccatoque bene paulatim manibus siccum bene in mortarium inponito ubi omne caseum bene siccaueris in mortarium purum manibus condepsito conminuitoque quam maxime deinde cribrum farinarium purum sumito caseumque per cribrum facito transeat in mortarium postea indito mellis boni p iiii s id una bene conmisceto cum caseo postea in tabula pura quae pateat p i ibi balteum ponito folia laurea uncta supponito placentam fingito tracta singula in totum solum primum ponito deinde de mortario tracta linito tracta addito singulatim item linito usque adeo donec omne caseum cum melle abusus eris in summum tracta singula indito postea solum contrahito ornatoque focum de ue primo temperatoque tunc placentam inponito testo caldo operito pruna insuper et circum operito aperito dum inspicias bis aut ter ubi cocta erit eximito et melle unguito haec erit placenta semodialis spiram sic facito quantum uoles pro ratione ita uti placenta fit eadem omnia facito nisi alio modo fingito in solo tracta cum melle oblinito bene inde tamquam restim tractes facito ita inponito in solo simplicibus conpleto bene arte cetera omnia quasi placentam facias facito coquitoque scriblitam sic facito in balteo tractis caseo ad eundem modum facito uti placentam sine melle globos sic facito caseum cum alica ad eundem modum misceto inde quantos uoles facere facito in ahenum caldum unguen indito singulos aut binos coquito uersatoque crebro duabus rudibus coctos eximito eos melle unguito papauer infriato ita ponito encytum ad eundem modum facito uti globos nisi calicem pertusum cauum habeat ita in unguen caldum fundito honestum quasi spiram facito idque duabus rudibus uorsato praestatoque item unguito coloratoque caldum ne nimium id cum melle aut cum mulso adponito erneum sic facito tamquam placentam eadem omnia indito quae in placentam id permisceto in alueo id indito in irneam fictilem eam demittito in aulam aheneam aquae calidae plenam ita coquito ad ignem ubi coctum erit irneam confringito ita ponito spaeritam sic facito ita uti spiram nisi sic fingito de tractis caseo melle spaeras pugnum altas facito eas in solo conponito densas eodem modo conponito atque spiram itemque coquito uotum pro bubus uti ualeant sic facito marti siluano in silua interdius in capita singula boum uotum facito farris l iii et lardi p iiii s et pulpae p iiii s uisi s iii id in unum uas liceto coicere et uinum item in unum uas liceto coicere eam rem diuinam uel seruus uel liber licebit faciat ubi res diuina facta erit statim ibidem consumito mulier ad eam rem diuinam ne adsit neue uideat quo modo fiat hoc uotum in annos singulos si uoles licebit uouere sauillum hoc modo facito farinae selibram casei p ii s una conmisceto quasi libum mellis p et ouum unum catinum fictile oleo unguito ubi omnia bene conmiscueris in catinum indito catinum testo operito uideto ut bene percoquas medium ubi altissimum erit ubi coctum erit catinum eximito papauer infriato sub testum subde paulisper postea eximito ita pone cum catillo et lingula pultem punicam sic coquito libram alicae in aquam indito facito uti bene madeat id infundito in alueum purum eo casei recentis p iii mellis p s ouum unum omnia una permisceto bene ita insipito in aulam nouam graneam triticeam sic facito selibram tritici puri in mortarium purum indat lauet bene corticemque deterat bene eluatque bene postea in aulam indat et aquam puram cocatque ubi coctum erit lacte addat paulatim usque adeo donec cremor crassus erit factus amulum sic facito siliginem purgato bene postea in aluum indat eo addat aquam bis in die die decimo aquam exsiccato exurgeto bene in alueo puro misceto bene facito tamquam faex fiat id in linteum nouum indito exprimito cremorem in patinam nouam aut in mortarium id omne ita facito et refricato denuo eam patinam in sole ponito arescat ubi arebit in aulam nouam indito inde facito cum lacte coquat salem candidum sic facito amphoram defracto collo puram inpleto aquae purae in sole ponito ibi fiscellam cum sale populari suspendito et quassato suppletoque identidem id aliquotiens in die cotidie facito usque adeo donec sal desiuerit tabescere biduum id signi erit menam aridam uel ouum demittito si natabit ea muries erit uel carnem uel caseos uel salsamenta quo condas eam muriam in labella uel in patinas in sole ponito usque adeo in sole habeto donec concreuerit inde flos salis fiet ubi nubilabitur et noctu sub tecto ponito cotidie cum sol erit in sole ponito gallinas et anseres sic farcito gallinas teneras quae primum parient concludat polline uel farina hordeacia consparsa turundas faciat eas in aquam intingat in os indat paulatim cotidie addat ex gula consideret quod satis sit bis in die farciat et meridie bibere dato ne plus aqua sita siet horam unam eodem modo anserem alito nisi prius dato bibere et bis in die bis escam palumbum recentem sic farcito ubi prensus erit ei fabam coctam tostam primum dato ex ore in eius os inflato item aquam hoc dies uii facito postea fabam fresam puram et far purum facito et fabae tertia pars ut inferuescat tum far insipiat puriter facito et coquito bene id ubi excluseris depsito bene oleo manum unguito primum pusillum postea magis depses oleo tangito depsitoque dum poterit facere turundas ex aqua dato escam temperato aream sic facito locum ubi facies confodito postea amurca conspargito bene sinitoque conbibat postea conminuito glebas bene deinde coaequato et pauiculis uerberato postea denuo amurca conspargito sinitoque arescat si ita feceris neque formicae nocebunt neque herbae nascentur frumento ne noceat curculio neu mures tangant lutum de amurca facito palearum paulum addito sinito macerescant bene et subigito bene eo granarium totum oblinito crasso luto postea conspargito amurca omne quod lutaueris ubi aruerit eo frumentum refrigeratum condito curculio non nocebit olea si fructum non feret ablaqueato postea stramenta circumponito postea amurcam cum aqua conmisceto aequas partes deinde ad oleam circumfundito ad arborem maxumam urnam conmixti sat est ad minores arbores pro ratione indito et idem hoc si facies ad arbores feraces eae quoque meliores fient ad eas stramenta ne addideris fici uti grossos teneant facito omnia quo modo oleae et hoc amplius cum uer adpetet terram adaggerato bene si ita feceris et grossi non cadent et fici scabrae non fient et multo feraciores erunt conuoluolus in uinia ne siet amurcam condito puram bene facito in uas aheneum indito congios ii postea igni leni coquito rudicula agitato crebro usque adeo dum fiat tam crassum quam mel postea sumito bituminis tertiarium et sulpuris quartarium conterito in mortario seorsum utrumque postea infriato quam minutissime in amurcam caldam et simul rudicula misceto et denuo coquito sub dio caelo nam si in tecto coquas cum bitumen et sulpur additum est excandescet ubi erit tam crassum quam uiscum sinito frigescat hoc uitem circum caput et sub brachia unguito conuoluus non nascetur oues ne scabrae fiant amurcam condito puram bene facito aquam in qua lupinus deferuerit et faecem de uino bono inter se omnia conmisceto pariter postea cum detonderis unguito totas sinito biduum aut triduum consudent deinde lauito in mari si aquam marinam non habebis facito aquam salsam ea lauito si haec sic feceris neque scabrae fient et lanae plus et meliorem habebunt et ricini non erunt molesti eodem in omnes quadripedes utito si scabrae erunt amurca decocta axem unguito et lora et calciamenta et coria omnia meliora facies uestimenta ne tiniae tangant amurcam decoquito ad dimidium ea unguito fundum arcae et extrinsecus et pedes et angulos ubi ea adaruerit uestimenta condito si ita feceris tiniae non nocebunt et item ligneam supellectilem omnem si ungues non putescet et cum ea terseris splendidior fiet item ahenea omnia unguito sed prius extergeto bene postea cum unxeris cum uti uoles extergeto splendidior erit et aerugo non erit molesta fici aridae si uoles uti integrae sint in uas fictile condito id amurca decocta unguito oleum si in metretam nouam inditurus eris amurca ita uti est cruda prius conluito agitatoque diu ut bene conbibat id si feceris metreta oleum non bibet et oleum melius faciet et ipsa metreta firmior erit uirgas murteas si uoles cum bacis seruare et item aliud genus quod uis et si ramos ficulneos uoles cum foliis inter se alligato fasciculos facito eos in amurcam demittito supra stet amurca facito sed ea quae demissurus eris sumito paulo acerbiora uas quo condideris oblinito plane si bouem aut aliam quamuis quadrupedem serpens momorderit melanthi acetabulum quod medici uocant zmurnaeum conterito in uini ueteris hemina id per nares indito et ad ipsum morsum stercus suillum apponito et idem hoc si usus euenerit homini facito boues uti ualeant et curati bene sint et qui fastidient cibum uti magis cupide adpetant pabulum quod dabis amurca spargito primo pabulum dum consuescant postea magis et dato rarenter bibere conmixtam cum aqua aequabiliter quarto quinto quoque die hoc sic facies ita boues et corpore curatiores erunt et morbus aberit uinum familiae per hiemem qui utatur musti q x in dolium indito aceti acris q ii eodem infundito sapae q ii aquae dulcis q l haec rude misceto ter in die dies quinque continuos eo addito aquae marinae ueteris sextarios lxiiii et operculum in dolium inponito et oblinito post dies x hoc uinum durabit tibi usque ad solstitium siquid superfuerit post solstitium acetum acerrimum et pulcherrimum erit qui ager longe a mari aderit ibi uinum graecum sic facito musti q xx in aheneum aut plumbeum infundito ignem subdito ubi bullabit uinum ignem subducito ubi id uinum refrixerit in dolium quadragenarium infundito seorsum uas aquae dulcis q i infundito salis m i sinito muriam fieri ubi muria facta erit eodem in dolium infundito schoenum et calamum in pila contundito quod satis siet sextarium unum eodem in dolium infundito ut odoratum siet post dies xxx dolium oblinito ad uer diffundito in amphoras biennium in sole sinito positum esse deinde in tectum conferto hoc uinum deterius non erit quam coum aquae marinae concinnatio aquae marinae q i ex alto sumito quo aqua dulcis non accedit sesquilibram salis frigito eodem indito et rude misceto usque adeo donec ouum gallinaceum coctum natabit desinito miscere eodem uini ueteris uel aminnii uel miscelli albi congios ii infundito misceto probe postea uas picatum confundito et oblinito siquid plus uoles aquae marinae concinnare pro portione ea omnia facito quo labra doliorum circumlinas ut bene odorata sint et nequid uiti in uinum accedat sapae congios ui quam optimae infundito in aheneum aut in plumbeum et iris aridae contusae heminam et sertam campanicam p u bene odoratam una cum iri contundas quam minutissime per cribrum cernas et una cum sapa coquas sarmentis et leui flamma commoueto uideto ne aduras usque coquito dum dimidium excoquas ubi refrixerit confundito in uas picatum bene odoratum et oblinito et utito in labra doliorum uinum si uoles experiri duraturum sit necne polentam grandem dimidium acetabuli in caliculum nouum indito et uini sextarium de eo uino quod uoles experiri eodem infundito et inponito in carbones facito bis aut ter inferueat tum id percolato polentam abicito uinum ponito sub dio postridie mane gustato si id sapiet quod in dolio est scito duraturum si subacidum erit non durabit uinum asperum quod erit lene et suaue si uoles facere sic facito de eruo farinam facito libras iiii et uini cyathos iiii conspargito sapa postea facito laterculos sinito conbibant noctem et diem postea conmisceto cum eo uino in dolio et oblinito post dies lx id uinum erit lene et suaue et bono colore et bene odoratum odorem deteriorem demere uino testam de tegula crassam puram calfacito in igni bene ubi calebit eam picato resticula alligato testam demittito in dolium infimum leniter sinito biduum oblitum dolium si demptus erit odor deterior id optime si non saepius facito usque dum odorem malum dempseris si uoles scire in uinum aqua addita sit necne uasculum facito de materia hederacia uinum id quod putabis aquam habere eo demittito si habebit aquam uinum effluet aqua manebit nam non continet uinum uas hederaceum uinum coum si uoles facere aquam ex alto marinam sumito mari tranquillo cum uentus non erit dies lxx ante uindemiam quo aqua dulcis non perueniet ubi hauseris de mari in dolium infundito nolito inplere quadrantalibus quinque minus sit quam plenum operculum inponito relinquito qua interspiret ubi dies xxx praeterierint transfundito in alterum dolium puriter et leniter relinquito in imo quod desiderit post dies xx in alterum dolium item transfundito ita relinquito usque ad uindemiam unde uinum coum facere uoles uuas relinquito in uinea sinito bene coquantur et ubi pluerit et siccauerit tum deligito et ponito in sole biduum aut triduum sub dio si pluuiae non erunt si pluuia erit in tecto cratibus conponito et siqua acina corrupta erunt depurgato tum sumito aquam marinam q s s e in dolium quinquagenarium infundito aquae marinae q x tum acina de uuis miscellis decarpito de scopione in idem dolium usque dum inpleueris manu conprimito acina ut conbibant aquam marinam ubi inpleueris dolium operculo operito relinquito qua interspiret ubi triduum praeterierit eximito de dolio et calcato in torculario et id uinum condito in dolia lauta et pura et sicca ut odoratum bene sit sic facito sumito testam picatam eo prunam lenem indito suffito serta et schoeno et palma quam habent unguentarii ponito in dolio et operito ne odor exeat antequam uinum indas hoc facito pridie quam uinum infundere uoles de lacu quam primum uinum in dolia indito sinito dies xu operta antequam oblinas relinquito qua interspiret postea oblinito post dies xl diffundito in amphoras et addito in singulas amphoras sapae sextarium unum amphoras nolito inplere nimium ansarum infimarum fini et amphoras in sole ponito ubi herba non siet et amphoras operito ne aqua accedat et ne plus quadriennium in sole siueris post quadriennium in cuneum conponito et instipato uinum si uoles concinnare ut aluum bonam faciat secundum uindemiam ubi uites ablaqueantur quantum putabis ei rei satis esse uini tot uites ablaqueato et signato earum radices circumsecato et purgato ueratri atri radices contundito in pila eas radices dato circum uitem et stercus uetus et cinerem ueterem et duas partes terrae circumdato radices uitis terram insuper inicito hoc uinum seorsum legito si uoles seruare in uetustatem ad aluum mouendam seruato ne conmisceas cum etero uino de eo uino cyathum sumito et misceto aqua et bibito ante cenam sine periculo aluum mouebit in uinum mustum ueratri atri manipulum coicito in amphoram ubi satis efferuerit de uino manipulum eicito id uinum seruato ad aluum mouendam uinum ad aluum mouendam concinnare uites cum ablaqueabuntur signato rubrica ne admisceas cum cetero uino tris fasciculos ueratri atri circumponito circum radices et terram insuper inicito per uindemiam de iis uitibus quod delegeris seorsum seruato cyathum in ceteram potionem indito aluum mouebit et postridie pepurgabit sine periculo lentim quo modo seruare oporteat laserpicium aceto diluito permisceto lentim aceto laserpiciato et ponito in sole postea lentim oleo perfricato sinito arescat ita integra seruabitur recte oleae albae quo modo condiantur antequam nigrae fiant contundantur et in aquam deiciantur crebro aquam mutet deinde ubi satis maceratae erunt exprimat et in acetum coiciat et oleum addat salis selibram in modium olearum feniculum et lentiscum seorsum condat in acetum si una admiscere uoles cito utito in orculam calcato manibus siccis cum uti uoles sumito oleam albam quam secundum uindemiam uti uoles sic condito musti tantumdem addito quantum aceti cetera item condito ita uti supra scriptum est epityrum album nigrum uariumque sic facito ex oleis albis nigris uariisque nucleos eicito sic condito concidito ipsas addito oleum acetum coriandrum cuminum feniculum rutam mentam in orcuam condito oleum supra siet ita utito mustum si uoles totum annum habere in amphoram mustum indito et corticem oppicato demittito in piscinam post dies xxx eximito totum annum mustum erit mustaceos sic facito farinae siligneae modium unum musto conspargito anesum cuminum adipis p ii casei libram et de uirga lauri deradito eodem addito et ubi definxeris lauri folia subtus addito cum coques uinum concinnare si lotium difficilius transibit capreidam uel iunipirum contundito in pila libram indito in duobus congiis uini ueteris in uase aheneo uel in plumbeo deferuefacito ubi refrixerit in lagonam indito id mane ieiunus sumito cyathum proderit uinum ad isc iacos sic facito de iunipiro materiem semipedem crassam concidito minutim eam inferuefacito cum congio uini ueteris ubi refrixerit in lagonam confundito et postea id utito cyathum mane ieiunus proderit canes interdiu clausos esse oportet ut noctu acriores et uigilantiores sint uinum murteum sic facito murtam nigram arfacito in umbra ubi iam passa erit seruato ad uindemiam in urnam musti contundito murtae semodium id oblinito id est ad aluum crudam et ad lateris dolorem et ad coeliacum ad tormina et si aluus non consistet et si taeniae et lumbrici molesti erunt xxx mala punica acerba sumito contundito indito in urceum et uini nigri austeri congios iii uas oblinito post dies xxx aperito et utito ieiunus heminam bibito ad dyspepsiam et stranguriam mederi malum punicum ubi florebit conligito tris minas in amphoram infundito uini q i ueteris addito et feniculi radicem puram contusam minam oblinito amphoram et post dies xxx aperito et utito ubi uoles cibum concoquere et lotium facere hinc bibito quantum uoles sine periculo idem uinum taenias perpurgat et lumbricos si sic concinnes incenatum iubeto esse postridie turis drachmam unam conterito et mel coctum drachmam unam et uini sextarium origaniti dato ieiuno et puero pro aetate triobolum et uini hemina supra pilam inscendat et saliat decies et deambulet habitationem delutare terram quam maxime cretosam uel rubricosam eo amurcam infundito paleas indito sinito quadriduum fracescat ubi bene fracuerit rutro concidito ubi concideris delutato ita neque aspergo nocebit neque mures caua facient neque herba nascetur neque lutamenta scindent se aream ubi frumentum teratur sic facito confodiatur minute terra amurca bene conspargatur et conbibat quam plurimum conminuito terram et cylindro aut pauicula coaequato ubi coaequata erit neque formicae molestae erunt et cum pluerit lutum non erit codicillos oleagineos et cetera ligna amurca cruda perspargito et in sole ponito perbibant bene ita neque fumosa erunt et ardebunt bene piro florente dapem pro bubus facito postea uerno arare incipito ea loca primum arato quae rudecta harenosaque erunt postea uti quaeque grauissima et aquosissima erunt ita postremo arato dapem hoc modo fieri oportet ioui dapali culignam uini quantam uis polluceto eo die feriae bubus et bubulcis et qui dapem facient cum pollucere oportebit sic facies iuppiter dapalis quod tibi fieri oportet in domo familia mea culignam uini dapi eius rei ergo macte hac illace dape polluenda esto manus interluito postea uinum sumito iuppiter dapalis macte istace dape polluenda esto macte uino inferio esto uestae si uoles dato daps ioui assaria pecuina urna uini ioui caste profanato sua contagione postea dape facta serito milium panicum alium lentim propagatio pomorum ceterarumque arborum arboribus abs terra pulli qui nati erunt eos in terram deprimito extollito uti radicem capere possint inde ubi tempus erit effodito seritoque recte ficum oleam malum punicum mala strutea cotonea aliaque mala omnia laurum cypriam delphicam prunum murtum coniugulum et murtum album et nigrum nuces abellanas praenestinas platanum haec omnia genera a capitibus propagari eximique ad hunc modum oportebit quae diligentius seri uoles in calicibus seri oportet in arboribus radices uti capiant calicem pertusum sumito tibi aut quasillum per eum ramulum trasserito eum quasillum terra inpleto caecatoque in arbore relinquito ubi bimum erit ramum tenerum infra praecidito cum quasillo serito eo modo quod uis genus arborum facere poteris uti radices bene habeant item uitem in quasillum propagato terraque bene operito anno post praecidito cum qualo serito priusquam messim facies porcam praecidaneam hoc modo fieri oportet cereri porca praecidanea porco femina priusquam hasce fruges condas far triticum hordeum fabam semen rapicium ture uino iano ioui iunoni praefato priusquam porcum feminam immolabis iano struem ommoueto sic iane pater te hac strue ommouenda bonas preces precor uti sies uolens propitius mihi liberisque meis domo familiaeque meae fertum ioui ommoueto et mactato sic iuppiter te hoc ferto obmouendo bonas preces precor uti sies uolens propitius mihi liberisque meis domo familiaeque meaemactus hoc ferto postea iano uinum dato sic iane pater uti te strue ommouenda bonas preces bene precatus sum eiusdem rei ergo macte uino inferio esto postea porcam praecidaneam inmolato ubi exta prosecta erunt iano struem ommoueto mactatoque item uti prius obmoueris ioui fertum obmoueto mactatoque item uti prius feceris item iano uinum dato et ioui uinum dato item uti prius datum ob struem obmouendam et fertum libandum postea cereri exta et uinum dato romae tunicas togas saga centones sculponeas calibus et minturnis cuculliones ferramenta falces palas ligones secures ornamenta murices catellas uenafri palas suessae et in lucanis plostra treblae albae romae dolia labra tegulae ex uenafro aratra in terram ualidam romanica bona erunt in terram pullam campanica iuga romanica optima erunt uomeris indutilis optimus erit trapeti pompeis nolae ad rufri maceriam claues clostra romae hamae oleariae urcei aquarii urnae uinariae alia uasa ahenea capuae nolae fiscinae campanicae capuae utiles sunt funes subductarios spartum omne capuae fiscinas romanicas suessae casino optimae erunt romae funem torculum siquis faciet casini l tunnius uenafri c mennius l f eo indere oportet coria bona iii nostratia recentia quae depsta sient quam minimum sallis habeant ea depsere et unguere unguine prius oportet tum siccare funem exordiri oportet longum p lxxii toros iii habeat lora in toros singulos uiiii lata digitos ii cum tortus erit longus p xluiiii in conmissura abibit p iii rel erit p xlui ubi extentus erit accedent p u longus erit p li funem torculum extentum longum esse oportet p lu maximis uasis minoribus p li funem loreum in plostrum iustum p lx semifunium p xlu lora retinacula in plostrum p xxxui ad aratrum p xxui lora praeductoria p xxuii s subiugia in plostrum lora p xix funiculum p xu in aratrum subiugia lora p xii funiculum p iix trapetos latos maximos p iiii s orbis altos p iii s orbis medios ex lapicaedinis cum eximet crassos pedem et palmum inter miliarium et labrum p i digitos ii labra crassa digitos u secundarium trapetum latum p iiii et palmum inter miliarium et labrum pes unus digitus unus labra crassa digitos u orbis altos p iii et digitos u crassos p i et digitos iii foramen in orbis semipedem quoquo uersum facito tertium trapetum latum p iiii inter miliarium et labrum p i labrum digitos u orbis altos p iii digitos iii crassos p i et digitos ii trapetum ubi aruectum erit ubi statues ibi accommodato concinnatoque politionem quo pacto partiario dari oporteat in agro casinate et uenafro in loco bono parti octaua corbi diuicat satis bono septima tertio loco sexta si granum modio diuidet parti quinta in uenafro ager optimum nona parti corbi diuidat si communiter pisunt qua ex parte politori pars est eam partem in pistrinum politor hordeum quinta modio fabam quinta modio diuidat uineam curandam partiario bene curet fundum arbustum agrum frumentarium partiario faenum et pabulum quod bubus satis siet qui illic sient cetera omnia pro indiuiso boues feriis coniungere licet haec licet facere aruehant ligna fabalia frumentum quod conditurus erit mulis equis asinis feriae nullae nisi si in familia sunt lucum conlucare romano more sic oportet porco piaculo facito sic uerba concipito si deus si dea es quoiium illud sacrum est uti tibi ius est porco piaculo facere illiusce sacri coercendi ergo harumque rerum ergo siue ego siue quis iussu meo fecerit uti id recte factum siet eius rei ergo hoc porco piaculo immolando bonas preces precor uti sies uolens propitius mihi domo familiaeque meae liberisque meis harumce rerum ergo macte hoc porco piaculo immolando esto si fodere uoles altero piaculo eodem modo facito hoc amplius dicito operis faciundi causa dum opus cotidie per partes facito si intermiseris aut feriae publicae aut familiares intercesserint altero piaculo facito agrum lustrare sic oportet impera suouitaurilia circumagi cum diuis uolentibus quodque bene eueniat mando tibi mani uti illace suouitaurilia fundum agrum terramque meam quota ex parte siue circumagi siue circumferenda censeas uti cures lustrare ianum iouemque uino praefamino sic dicito mars pater te precor quaesoque uti sies uolens propitius mihi domo familiaeque nostrae quoius rei ergo agrum terram fundumque meum suouitaurilia circum agi iussi uti tu morbos uisos inuisosque uiduertatem uastitudinemque calamitates intemperiasque prohibessis defendas auerruncesque uti tu fruges frumenta uineta uirgultaque grandire dueneque euenire siris pastores pecuaque salua seruassis duisque duonam salutem ualetudinemque mihi domo familiaeque nostrae harunce rerum ergo fundi terrae agrique mei lustrandi lustrique faciundi ergo sic ut dixi macte hisce suouitaurilibus lactentibus immolandis esto mars pater eiusdem rei ergo macte hisce suouitaurilibus lactentibus immolandis esto item cultro facito struem et fertum uti adsiet inde obmoueto ubi porcum inmolabis agnum uitulumque sic oportet eiusdem rei ergo macte hisce suouitaurilibus immolandis esto nominare uetat martem neque agnum uitulumque si minus in omnis litabit sic uerba concipito mars pater quod tibi illoc porco neque satisfactum est te hoc porco piaculo uilici officia quae sunt quae dominus praecepit ea omnia quae in fundo fieri oportet quaeque emi pararique oportet quo modoque cibaria uestimenta familiae dari oportet eadem uti curet faciatque moneo dominoque dicto audiens sit hoc amplius quo modo uilicam uti oportet et quo modo eae imperari oportet uti aduentu domini quae opus sunt parentur curenturque diligenter uilicae quae sunt officia curato faciat si eam tibi dederit dominus uxorem esto contentus ea te metuat facito ne nimium luxuriosa siet uicinas aliasque mulieres quam minimum utatur neue domum neue ad sese recipiat ad coenam ne quo eat neue ambulatrix siet rem diuinam ni faciat neue mandet qui pro ea faciat iniussu domini aut dominae scito dominum pro tota familia rem diuinam facere munda siet uillam conuersam mundeque habeat focum purum circumuersum cotidie priusquam cubitum eat habeat kal idibus nonis festus dies cum erit coronam in focum indat per eosdemque dies lari familiari pro copia supplicet cibum tibi et familiae curet uti coctum habeat gallinas multas et oua uti habeat pira arida sorba ficos uuas passas sorba in sapa et piras et uuas in doliis et mala struthea uuas in uinaciis et in urceis in terra obrutas et nuces praenestinas recentes in urceo in terra obrutas habeat mala scantiana in doliis et alia quae condi solent et siluatica haec omnia quotannis diligenter uti condita habeat farinam bonam et far suptile sciat facere oleam legendam hoc modo locare oportet oleam cogito recte omnem arbitratu domini aut quem custodem fecerit aut cui olea uenierit oleam ne stringito neue uerberato iniussu domini aut custodis si aduersus ea quis fecerit quod ipse eo die delegerit pro eo nemo soluet neque debebitur qui oleam legerint omnes iuranto ad dominum aut ad custodem sese oleam non subripuisse neque quemquam suo dolo malo ea oletate ex fundo l manli qui eorum non ita iurauerit quod is legerit omne pro eo argentum nemo dabit neque debebitur oeam cogi recte satis dato arbitratu l manli scalae ita uti datae erunt ita reddito nisi quae uetustate fractae erunt si non erunt redditae aequom uiri boni arbitratu deducetur siquid redemptoris opera domino damni datum erit resoluito id uiri boni arbitratu deducetur legulos quot opus erit praebeto et strictores si non praebuerit quanti conductum erit aut locatum erit deducetur tanto minus debebitur de fundo ligna et oleam ne deportato qui oleam legerit qui deportarit in singulas deportationes ss n ii deducentur neque id debebitur omnem oleam puram metietur modio oleario adsiduos homines l praebeto duas partes strictorum praebeto nequis concedat quo olea legunda et faciunda carius locetur extra quam siquem socium inpraesentiarum dixerit siquis aduersum ea fecerit si dominus aut custos uolent iurent omnes socii si non ita iurauerint pro ea olea legunda et faciunda nemo dabit neque debebitur ei qui non iurauerit accessiones in m xx cc accedit oleae salsae m u olei puri p uiiii in tota oletate aceti q u quod oleae salsae non acceperint dum oleam legent in modios singulos ss u dabuntur oleam faciundam hac lege oportet locare facito recte arbitratu domini aut custodis qui id negotium curabit si sex iugis uasis opus erit facito homines eos dato qui placebunt aut custodi aut quis eam oleam emerit si opus erit trapetis facito si operarii conducti erunt aut facienda locata erit pro eo resoluito aut deducetur oleum ne tangito utendi causa neque furandi causa nisi quod custos dederit aut dominus si sumpserit in singulas sumptiones ss n xl deducentur neque debebitur factores qui oleum fecerint omnes iuranto aut ad dominum aut ad custodem sese de fundo l manli neque alium quemquam suo dolo malo oledum neque oleam subripuisse qui eorum ita non iurauerit quae eius pars erit omne deducetur neque debebitur socium nequem habeto nisi quem dominus iusserit aut custos siquid redemptoris opera domino damni datum erit uiri boni arbitratu deducetur si uiride oleum opus siet facito accedet oleum et sale suae usioni quod satis siet uasarium uict ii oleam pendentem hac lege uenire oportet olea pendens in fundo uenafro uenibit qui oleam emerit amplius quam quanti emerit omnis pecuniae centesima accedet praeconium praesens ss l et oleum romanici p xx d uiridis p cc oleae caducae m l strictiuae m x modio oleario mensum dato unguinis p x ponderibus modiisque domini dato frugis primae cotulas duas dies argento ex k nou mensum x oleae legendae faciendae quae locata est et si emptor locarit idibus soluito recte haec dari fierique satisque dari domino aut cui iusserit promittito satisque dato arbitratu domini donicum solutum erit aut ita satis datum erit quae in fundo inlata erunt pigneri sunto nequid eorum de fundo deportato siquid deportauerit domini esto uasa torcula funes scalas trapetos siquid et aliud datum erit salua recte reddito nisi quae uetustate fracta erunt si non reddet aequom soluito si emptor legulis et factoribus qui illic opus fecerint non soluerit cui dari oportebit si dominus uolet soluat emptor domino debeto et id satis dato proque ea re ita uti s s e item pignori sunto hac lege uinum pendens uenire oportet uinaceos inlutos et faecem relinquito locus uinis ad k octob primas dabitur si non ante ea exportauerit dominus uino quid uolet faciet cetera lex quae oleae pendenti uinum in doliis hoc modo uenire oportet uini in culleos singulos quadragenae et singulae urnae dabuntur quod neque aceat neque muceat id dabitur in triduo proxumo uiri boni arbitratu degustato si non ita fecerit uinum pro degustato erit quot dies per dominum mora fuerit quo minus uinum degustet totidem dies emptori procedent uinum accipito ante k ian primas si non ante acceperit dominus uinum admetietur quod admensus erit pro eo resoluito si emptor postularit dominus ius iurandum dabit uerum fecisse locus uinis ad k octobres primas dabitur si ante non deportauerit dominus uino quid uolet faciet cetera lex quae oleae pendenti qua lege pabulum hibernum uenire oporteat qua uendas fini dicito pabulum frui occipito ex kal septembribus prato sicco decedat ubi prius florere coeperit prato inriguo ubi super inferque uicinus permittet tum decedito uel diem certam utrique facito cetero pabulo kal martiis decedito bubus domitis binis cantherio uni cum emptor pascet domino pascere recipitur holeris asparagis lignis aqua itinere actu domini usioni recipitur siquid emptor aut pastores aut pecus emptoris domino damni dederit uiri boni arbitratu resoluat siquid dominus aut familia aut pecus emptori damni dederit uiri boni arbitratu resoluetur donicum pecuniam soluerit aut satisfecerit aut deligarit pecus et familia quae illic erit pigneri sunto siquid de iis rebus controuersiae erit romae iudicium fiat fructum ouium hac lege uenire oportet in singulas casei p i s dimidium aridum lacte feriis quod mulserit dimidium et praeterea lactis urnam unam hisce legibus agnus diem et noctem qui uixerit in fructum et kal iun emptor fructu decedat si interkalatum erit k mais agnos xxx ne amplius promittat oues quae non pepererint binae pro singulis in fructu cedent ex quo die lanam et agnos uendat menses x ab coactore releget porcos serarios in oues denas singulos pascat conductor duos menses pastorem praebeat donec domino satisfecerit aut soluerit pignori esto semen cupressi quo modo legi seri propagarique oporteat et quo pacto cupresseta seri oporteat minius percennius nolanus ad hunc modum monstrauit semen cupressi tarentinae per uer legi oportet materiem ubi hordeum flauescit id ubi legeris in sole ponito semen purgato id aridum condito uti aridum expositum siet per uer serito in loco ubi terra tenerrima erit quam pullam uocant ubi aqua propter siet eum locum stercorato primum bene stercore caprino aut ouillo tum uortito bipalio terram cum stercore bene permisceto depurgato ab herba graminibusque bene terram conminuito areas facito pedes latas quaternos subcauas facito uti aquam continere possint inter eas sulcos facito qua herbas de areis purgare possis ubi areae factae erunt semen serito crebrum ita uti linum seri solet eo cribro terram incernito dimidiatum digitum terram altam succernito id bene tabula aut manibus aut pedibus conplanato siquando non pluet uti terra sitiat aquam inrigato leniter in areas si non habebis unde inriges gerito inditoque leniter quotiescumque opus erit facito uti aquam addas si herbae natae erunt facito uti ab herbis purges per aestatem ita uti dictum est fieri oportet et ubi semen satum siet stramentis operiri ubi germinascere coeperit tum demi de scopis uirgeis q a m manlii monstrauerunt in diebus xxx quibus uinum legeris aliquotiens facito scopas uirgeas ulmeas aridas in asserculo alligato eabus latera doliis intrinsecus usque bene perfricato ne faex in lateribus adhaerescat uinum faecatum sic facito fiscinas olearias campanicas duas illae rei habeto eas faecis inpleto sub prelumque subdito exprimitoque uinum emptoribus sine molestia quo modo admetiaris labrum culleare illae rei facito id habeat ad summum ansas iiii uti transferri possitur id imum pertundito ea fistulam subdito uti opturarier recte possit et ad summum qua fini culleum capiet pertundito id in suggestu inter dolia positum habeto uti in culleum de dolio uinum salire possit id inpleto postea obturato per hiemen aquam de agro depelli oportet in monte fossas inciles puras habere oportet prima autumnitate cum puluis est tum maxime ab aqua periculum est cum pluere incipiet familiam cum ferreis sarculisque exire oportet incilia aperire aquam diducere in uias et curare oportet uti fluat in uilla cum pluet circumire oportet sicubi perpluat et signare carbone cum desierit pluere uti tegula mutetur per segetem in frumentis aut in segete aut in fossis sicubi aqua sonstat aut aliquid aquae obstat id emittere patefieri remouerique oportet de brassica quod concoquit brassica est quae omnibus holeribus antistat eam esto uel coctam uel crudam crudam si edes in acetum intinguito mirifice concoquit aluum bonam facit lotiumque ad omnes res salubre est si uoles in conuiuio multum bibere cenareque libenter ante cenam esto crudam quantum uoles ex aceto et item ubi cenaueris comesto aliqua u folia reddet te quasi nihil ederis bibesque quantum uoles aluum si uoles deicere superiorem sumito brassicae quae leuissima erit p iiii inde facito manipulos aequales tres conligatoque postea ollam statuito cum aqua ubi occipiet feruere paulisper demittito unum manipulum feruere desistet postea ubi occipiet feruere paulisper demittito ad modum dum quinque numeres eximito item facito alterum manipulum item tertium postea conicito contundito item eximito in linteum exurgeto sucum quasi heminam in pocillum fictile eo indito salis micam quasi eruum et cumini fricti tantum quod oleat postea ponito pocillum in sereno noctu qui poturus erit lauet calida bibat aquam mulsam cubet incenatus postea mane bibat sucum deambuletque horas iiii agat negoti siquid habebit ubi libido ueniet nausia adprehendet decumbat purgetque sese tantum bilis pituitaeque eiciet uti ipse miretur unde tantum siet postea ubi deorsum uersus ibit heminam aut paulo plus bibat si amplius ibit sumito farinae minutae concas duas infriet in aquam paulum bibat constituet uerum quibus tormina molesta erunt brassicam in aqua macerare oportet ubi macerata erit coicito in aquam calidam coquito usque donec conmadebit bene aquam defundito postea salem addito et cumini paululum et pollinem polentae eodem addito et oleum postea feruefacito infundito in catinum uti frigescat eo interito quod uolet cibi postea edit sed si poterit solam brassicam esse edit et si sine febre erit dato uini atri duri aquatum bibat quam minimum si febris erit aquam id facito cotidie mane nolito multum dare ne pertaedescat uti possit porro libenter esse ad eundem modum uiro et mulieri et puero dato nunc de illis quibus aegre lotium it quibusque substillum est sumito brassicam coicito in aquam feruentem coquito paulisper uti subcruda siet postea aquam defundito non omnem eo addito oleum bene et salem et cumini paululum inferuefacito paulisper postea inde iusculum frigidum sorbere et ipsam brassicam esse uti quam primum excoquatur cotidie id facito de brassica pythagorea quid in ea boni sit salubritatisque principium te cognoscere oportet quae genera brassicae sint et cuius modi naturam habeant omnia ad salutem temperat conmutatque sese semper cum calore arida simul et umida et dulcis et amara et acris sed quae uocantur septem bona in conmixtura natura omnia haec habet brassica nunc uti cognoscas naturam earum prima est leuis quae nominatur ea est grandis latis foliis caule magno ualidam habet naturam et uim magnam habet altera est crispa apiacon uocatur haec est natura et aspectu bona ad curationem ualidior est quam quae supra scripta est et item est tertia quae lenis uocatur minutis caulibus tenera et acerrima omnium est istarum tenui suco uehementissima et primum scito de omnibus brassicis nulla est illius modi medicamento ad omnia uulnera tumores eam contritam inponito haec omnia ulcera purgabit sanaque faciet sine dolore eadem tumida concoquit eadem erumpit eadem uulnera putida canceresque purgabit sanosque faciet quod aliud medicamentum facere non potest uerum prius quam id inponas aqua calida multa lauato postea bis in die contritam inponito ea omnem putorem adimet cancer ater is olet et saniem spurcam mittit albus purulentus est sed fistulosus et subtus suppurat sub carne in ea uulnera huiusce modi teras brassicam sanum faciet optima est ad huiusce modi uulnus et luxatum siquid est bis die aqua calida foueto brassicam tritam opponito cito sanum faciet bis die id opponito dolores auferet et siquid contusum est erumpet brassicam tritam opponito sanum faciet et siquid in mammis ulceris natum et carcinoma brassicam tritam opponito sanum faciet et si ulcus acrimoniam eius ferre non poterit farinam hordeaceam misceto ita opponito huiusce modi ulcera omnia haec sana faciet quod aliud medicamentum facere non potest neque purgare et puero et puellae si ulcus erit huiusce modi farinam hordeaceam addito et si uoles eam consectam lautam siccam sale aceto sparsam esse salubrius nihil est quo libentius edis aceto mulso spargito lautam siccam et rutam coriandrum sectam sale sparsam paulo libentius edes id bene faciet et mali nihil sinet in corpore consistere et aluum bonam faciet hanc mane esse oportet ieiunum et si bilis atra est et si lienes turgent et si cor dolet et si iecur aut pulmones aut praecordia uno uerbo omnia sana faciet intro quae dolitabunt eodem silpium inradito bonum est nam uenae omnes ubi sufflatae sunt ex cibo non possunt perspirare in toto corpore inde aliqui morbus nascitur ubi ex multo cibo aluus non it pro portione brassica si uteris id ut te moneo nihil istorum usu ueniet morbis uerum morbum articularium nulla res tam purgat quam brassica cruda si edes concisam et rutam et coriandrum concisam siccam et sirpicium inrasum et brassicam ex aceto oxymeli et sale sparsam haec si uteris omnis articulos poteris experiri nullus sumptus est et si sumptus esset tamen ualetudinis causa experires hanc oportet mane ieiunum esse insomnis uel siquis est seniosus hac eadem curatione sanum facies uerum assam brassicam et unctam caldam salis paulum dato homini ieiuno quam plurimum ederit tam citissime sanus fiet ex eo morbo tormina quibus molesta erunt sic facito brassicam macerato bene postea in aulam coicito deferuefacito bene ubi cocta erit bene aquam defundito eo addito oleum bene et salis paululum et cuminum et pollinem polentae postea ferue bene facito ubi feruerit in catinum indito dato edit si poterit sine pane si non dato panem purum ibidem madefaciat et si febrim non habebit dato uinum atrum bibat cito sanus fiet et hoc siquando usus uenerit qui debilis erit haec res sanum facere potest brassicam edit ita uti s s e et hoc amplius lotium conseruato eius qui brassicam essitarit id calfacito eo hominem demittito cito sanum facies hac cura expertum hoc est item pueros pusillos si laues eo lotio numquam debiles fient et quibus oculi parum clari sunt eo lotio inunguito plus uidebunt si caput aut ceruices dolent eo lotio caldo lauito desinent dolere ei si mulier eo lotio locos fouebit numquam miseri fient et fouere sic oportet ubi in scutra feruefeceris sub sellam supponito pertusam eo mulier adsidat operito circum uestimenta eam dato brassica erratica maximam uim habet eam arfacere et conterere oportet bene minutam siquem purgare uoles pridie ne cenet mane ieiuno dato brassicam tritam aquae cyathos ii nulla res tam bene purgabit neque elleborum neque scamonium et sine periculo et scito salubrem esse corpori quos diffidas sanos facere facies qui hac purgatione purgatus erit sic eum curato sorbitione liquida hoc per dies septem dato ubi esse uolet carnem assam dato si esse non uolet dato brassicam coctam et panem et bibat uinum lene dilutum lauet raro utatur unctione qui sic purgatus erit diutina ualetudine utetur neque ullus morbus ueniet nisi sua culpa et siquis ulcus taetrum uel recens habebit hanc brassicam erraticam aqua spargito opponito sanum facies et si fistula erit turundam intro trudito si turundam non recipiet diluito indito in uesicam eo calamum alligato ita premito in fistulam introeat ea res sanum faciet cito et ad omnia ulcera uetera et noua contritam cum melle opponito sanum faciet et si polypus in naso intro erit brassicam erraticam aridam tritam in manum conicito et ad nasum admoueto ita subducito susum animam quam plurimum poteris in triduo polypus excidet et ubi exciderit tamen aliquot dies idem facito ut radices polypi persanas facias auribus si parum audies terito cum uino brassicam sucum exprimito in aurem intro tepidum instillato cito te intelleges plus audire depetigini spurcae brassicam opponito sanam faciet et ulcus non faciet aluum deicere hoc modo oportet si uis bene tibi deicere sume tibi ollam addito eo aquae sextarios sex et eo addito ungulam de perna si ungulam non habebis addito de perna frustum p s quam minime pingue ubi iam coctum incipit esse eo addito brassicae coliculos duos betae coliculos duos cum radice sua feliculae pullum herbae mercurialis non multum mitulorum l ii piscem capitonem et scorpionem i cochleas sex et lentis pugillum haec omnia decoquito usque ad sextarios iii iuris oleum ne addideris indidem sume tibi sextarium unum tepidum adde uini coi cyathum unum bibe interquiesce deinde iterum eodem modo deinde tertium purgabis te bene et si uoles insuper uinum coum mixtum bibere licebit bibas ex iis tot rebus quod scriptum est unum quod eorum uis aluum deicere potest uerum ea re tot res sunt uti bene deicias et suaue est intertigini remedium in uiam cum ibis apsinthi pontici surculum sub anulo habeto luxum siquod est hac cantione sanum fiet harundinem prende tibi uiridem p iiii aut quinque longam mediam diffinde et duo homines teneant ad coxendices incipe cantare motas uaeta daries dardares astaries dissunapiter usque dum coeant ferrum insuper iactato ubi coierint et altera alteram tetigerint id manu prehende et dextera sinistra praecide ad luxum aut ad fracturam alliga sanum fiet et tamen cotidie cantato et luxato uel hoc modo huat haut haut istasis tarsis ardannabou dannaustra asparagus quo modo seratur locum subigere oportet bene qui habeat humorem aut loco crasso ubi erit subactus areas facito uti possis dextra sinistraque sarire runcare ne calcetur cum areas deformabis interuallum facito inter areas semipedem latum in omnes partes deinde serito ad lineam palo grana bina aut terna demittito et eodem palo cauum terrae operito deinde supra areas stercus spargito bene serito secundum aequinoctium uernum ubi erit natum herbas crebro purgato cauetoque ne asparagus una cum herba uellatur quo anno seueris sum stramentis per hiemem operito ne praeuratur deinde primo uere aperito sarito runcatoque post annum tertium quam seueris incendito uere primo deinde ne ante sarueris quam asparagus natus erit ne in sariendo radices laedas tertio aut quarto anno asparagum uellito ab radice nam si defringes stirpes fient et intermorientur usque licebit uellas donicum in semen uidebis ire semen maturum fit ad autumnum ita cum sumpseris semen incendito et cum coeperit asparagus nasci sarito et stercorato post annos uiii aut nouem cum iam est uetus digerito et in quo loco posturus eris terram bene subigito et stercorato deinde fossulas facito quo radices asparagi demittas interuallum sit ne minus pedes singulos inter radices asparagi euellito sed circumfodito ut facile uellere possis caueto ne frangatur stercus ouillum quam plurimum fac ingeras id est optimum ad eam rem aliud stercus herbas creat salsura pernarum ofellae puteolanae pernas sallire sic oportet in dolio aut in seria cum pernas emeris ungulas earum praecidito salis romaniensis moliti in singulas semodios in fundo dolii aut seriae sale sternito deinde pernam ponito cutis deorsum spectet sale obruito totam deinde alteram insuper ponito eodem modo obruito caueto ne caro carnem tangat ita omnes obruito ubi iam omnes conposueris sale insuper obrue ne caro appareat aequale facito ubi iam dies quinque in sale fuerint eximito omnis cum suo sale quae tum summae fuerint imas facito eodemque modo obruito et conponito post dies omnino xii pernas eximito et salem omnem detergeto et suspendito in uento biduum die tertio extergeto spongea bene perunguito oleo suspendito in fumo biduum tertio die demito perunguito oleo et aceto conmixto suspendito in carnario nec tinia nec uermes tangent the latin library the classics page